Báu vật tại danh thắng hồ Ba Bể

Tại danh thắng hồ Ba Bể, có những cổ vật chưa được nhiều người biết đến. Đó là tấm bia cổ được khắc bằng chữ Hán Nôm, cách nay 102 năm. 

Tấm bia cổ này hiện được đặt ở rìa, mép nước bên hồ Ba Bể - một vị trí bị che khuất, tại khu vực Bến Đò cũ của hồ, nên chưa được nhiều người biết đến, do đó chưa phát huy giá trị của Di tích danh thắng.

Bia cổ cao 1,3m, rộng 90cm, dày khoảng 20cm; bia được làm bằng một phiến đá sa thạch nguyên khối, phần đầu tấm bia được tạo hình bán cung, trán bia có khắc 5 chữ Hán là “Tam hải hồ sơn chí” (Ghi chép về núi, hồ Ba Bể); phía dưới của văn bia có 23 dòng chữ, toàn bộ có khoảng 500 chữ.

Kết quả khảo sát, nghiên cứu cho thấy, người đã dịch nghĩa tấm bia cổ là cụ Lương Đức Tưởng (Lý trưởng xã Nguyên Phúc, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn, lúc bấy giờ; là thân sinh của thầy Lương Đức Bèn - nguyên giảng viên Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc).

Phần lớn chữ khắc trên bia đã bị mờ, năm 2006, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Kạn đã ốp đá và khắc nội dung phần dịch nghĩa vào sau tấm bia.

Theo một số người dân địa phương, cách đây trên 40 năm, tấm bia cổ này từng bị kẻ gian đập (để tìm của, vì chúng cho rằng trong bia đá có vàng) đã xước mất một góc. Khi thì tấm bia bị người ta di chuyển ra đặt ở đảo Bà Góa, lúc lại đưa về đền An Mạ. Năm 2006, Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh Bắc Kạn mới chính thức dựng nhà bia bảo quản tấm bia cổ.

Tấm bia đá cổ ở hồ Ba Bể là một trong những cổ vật (sách đá) viết về giá trị hồ Ba Bể từ thời phong kiến cần được gìn giữ.

Đây là một báu vật duy nhất còn lại ghi chép về danh thắng Hồ Ba Bể chưa được nhiều người biết đến. Các cơ quan chức năng, truyền thông và nhân dân địa phương cần giới thiệu, tuyên truyền rộng rãi về một báu vật của danh lam thắng cảnh nổi tiếng này.