La Bằng đưa chè trung du cổ đến Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026

Những ngày này, cùng với các địa phương trong tỉnh, xã La Bằng đang khẩn trương chuẩn bị tham gia Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026. Điểm nhấn của địa phương tại sự kiện lần này là cây chè trung du cổ - giống chè bản địa đã gắn bó với vùng đất dưới chân dãy Tam Đảo qua nhiều thế hệ. Không chỉ giới thiệu sản phẩm trà, La Bằng còn mang đến Festival câu chuyện về một giống chè đã góp phần làm nên danh tiếng trà Thái Nguyên.

Hương trà từ dưới chân Tam Đảo

Bếp lửa hồng reo tí tách dưới chiếc chảo gang đã ngả màu thời gian. Mùi khói củi quyện cùng hương trà non tạo nên thứ hương thơm mộc mạc, đặc trưng của vùng chè La Bằng. Trong gian chế biến của Hợp tác xã An Vân Trà, từng cánh chè trung du bản địa được đảo đều bằng đôi bàn tay đã quen với sức nóng của lửa. Chỉ ít ngày nữa, những mẻ trà ấy sẽ theo người dân La Bằng đến với Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Nếu như nhiều địa phương lựa chọn giới thiệu những sản phẩm OCOP hay vùng nguyên liệu xanh mướt, thì La Bằng muốn kể câu chuyện về "báu vật" của quê hương - những cây chè trung du cổ vẫn được gìn giữ dưới chân dãy Tam Đảo.

Đó cũng là tâm huyết của chị Hoàng Thị Thúy Vân, Giám đốc Hợp tác xã An Vân Trà. Trong khi nhiều giống chè cao sản được đưa vào sản xuất để nâng cao năng suất, Hợp tác xã của chị vẫn dành hơn 3ha bảo tồn giống chè trung du bản địa. Theo chị Vân, điều được gìn giữ không chỉ là một giống cây mà còn là hương vị đã làm nên tên tuổi trà La Bằng từ nhiều chục năm trước.

Những mẻ trà được lựa chọn phục vụ Festival đều được thu hái từ vùng nguyên liệu canh tác theo hướng tự nhiên, không sử dụng hóa chất. Sau khi thu hái, chè tiếp tục được sao thủ công trên chảo gang bằng củi lửa - phương pháp chế biến đã được gia đình chị gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Chị Hoàng Thị Thúy Vân chia sẻ: "Chúng tôi muốn mang đến Festival vị trà nguyên bản nhất của quê hương. Bên cạnh những mẻ trà sao tay, Hợp tác xã Trà Búp Ngọc còn chuẩn bị gần 10 cây chè trung du cổ có tuổi đời hơn một thế kỷ.

Rời xưởng chế biến, men theo những đồi chè xanh dưới chân Tam Đảo, câu chuyện về chè trung du cổ càng trở nên rõ nét. Ông Hoàng Văn Chuyền, người có hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghề chè, nhẹ nhàng vuốt lên thân cây chè già sần sùi rồi nói: "Đây không chỉ là cây chè của gia đình tôi, mà là cây chè của quê hương".

Theo ông Chuyền, giống chè cổ của La Bằng là giống chè tím, chè tía đã xuất hiện từ hàng trăm năm trước và đến nay vẫn được người dân vùng ven chân núi Tam Đảo gìn giữ. Khác với nhiều giống chè mới, chè trung du cổ chỉ thực sự thích hợp trên các sườn đồi, triền núi.

Người làm chè nơi đây vẫn truyền nhau rằng bộ rễ của cây có thể ăn sâu từ 1,5 đến 1,8m để hút khoáng chất trong lòng đất, hấp thụ tinh hoa của đất trời nuôi cây. Nhờ vậy, nhiều cây chè đã sống hơn một thế kỷ, trở thành chứng nhân của bao thế hệ người làm chè La Bằng.

Gìn giữ hương vị của thời gian

La Bằng hiện có hơn 1.135ha chè, trong đó trên 1.000ha đang cho thu hoạch; gần 60ha chè trung du cổ vẫn được duy trì, chăm sóc. Sáu tháng đầu năm 2026, sản lượng chè búp tươi của địa phương đạt khoảng 6.650 tấn. La Bằng hiện có nhiều sản phẩm OCOP, trong đó có 1 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026, địa phương chuẩn bị nhiều hoạt động như trình diễn sao chè truyền thống, thưởng trà, trải nghiệm đồi chè, trưng bày sản phẩm OCOP và giới thiệu bản sắc văn hóa của đồng bào địa phương.

Ông Tô Hà Phương, Phó Chủ tịch UBND xã La Bằng, cho biết: Địa phương đang tích cực xây dựng chương trình văn nghệ, chỉnh trang các điểm du lịch cộng đồng, chuẩn bị không gian trải nghiệm để phục vụ du khách. Thông qua Festival, La Bằng kỳ vọng quảng bá thương hiệu trà, đồng thời phát triển du lịch gắn với văn hóa trà và các làng nghề truyền thống.

Dù không còn là giống chè được trồng phổ biến trong sản xuất đại trà, chè trung du cổ vẫn được nhiều hộ dân, hợp tác xã và cơ sở chế biến ở La Bằng kiên trì gìn giữ với tổng diện tích gần 60ha. Điều giữ chân người làm chè không chỉ là giá trị của một giống cây bản địa lâu đời mà còn bởi dòng trà này vẫn có phân khúc khách hàng riêng. Đó là những người gắn bó nhiều năm với trà Thái Nguyên, am hiểu hương vị truyền thống và luôn tìm mua đúng loại chè mình yêu thích. Với họ, chè trung du không chỉ là thức uống mà còn là hương vị của ký ức, của những đồi chè xưa dưới chân Tam Đảo.

Là người gắn bó nhiều năm với trà Thái Nguyên, ông Vũ Hồng Tú, ngoài 70 tuổi, ở phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: "Chè trung du có vị đậm nhưng không gắt, chát dịu lúc đầu rồi chuyển sang hậu ngọt rất sâu, hương thơm mộc mạc và lưu lại khá lâu sau khi uống. Đó là hương vị mà nhiều người cùng thế hệ chúng tôi đã quen từ nhiều chục năm trước. Vì thế, mỗi khi có dịp, tôi vẫn tìm mua chè trung du để thưởng thức. Với tôi, đó không đơn thuần là uống trà mà còn là tìm lại một phần ký ức của quê hương".

Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 không chỉ là dịp quảng bá sản phẩm trà mà còn là cơ hội để những giá trị lâu đời của vùng chè La Bằng được lan tỏa. Từ những cây chè trung du cổ, những mẻ chè sao tay trên chảo gang đến tâm huyết của những người làm chè hôm nay, tất cả đang góp phần gìn giữ và viết tiếp câu chuyện về một vùng đất đã nâng niu tinh hoa trà Việt qua nhiều thế hệ.