Tiết kiệm điện cho tăng trưởng bền vững

Nhu cầu sử dụng điện tăng nhanh, nhất là tại một tỉnh công nghiệp như Thái Nguyên, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Tiết kiệm điện dần trở thành định hướng dài hạn, góp phần giảm áp lực cung ứng, nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh, bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện năng tăng cao, nhất là với một tỉnh công nghiệp như Thái Nguyên, tiết kiệm năng lượng không chỉ là giải pháp tình thế mà đang trở thành chiến lược dài hạn.

Giảm áp lực điện, giữ nhịp tăng trưởng

Thái Nguyên đang duy trì tốc độ tăng trưởng công nghiệp cao, với nhiều khu, cụm công nghiệp lớn trên địa bàn (như: Sông Công, Yên Bình, Phú Bình…). Sự mở rộng sản xuất kéo theo nhu cầu tiêu thụ điện gia tăng nhanh, đặc biệt ở khối doanh nghiệp, nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu phụ tải.

Theo Công ty Điện lực Thái Nguyên, năm 2025, tổng sản lượng điện thương phẩm toàn tỉnh đạt trên 5,69 tỷ kWh; sản lượng điện tiết kiệm đạt 135,18 triệu kWh, tương ứng 2,38%, vượt mục tiêu tối thiểu 2% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Khu vực sản xuất công nghiệp tiết kiệm hơn 115,9 triệu kWh, cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành động của doanh nghiệp.

Nhân viên Công ty Điện lực Thái Nguyên tuyên truyền về tiết kiệm điện tại Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG.

Tính chung giai đoạn 2020-2025, toàn tỉnh tiết kiệm hơn 622,6 triệu kWh, tương ứng 2,18% tổng sản lượng điện thương phẩm. Kết quả này khẳng định hiệu quả của các chương trình tiết kiệm điện được triển khai đồng bộ trong thời gian qua.

Khi công nghiệp tiếp tục phát triển, phụ tải điện gia tăng, lượng điện tiết kiệm được góp phần tiết giảm chi phí sản xuất, đồng thời hạ áp lực đầu tư nguồn và lưới điện, nâng cao độ an toàn vận hành hệ thống.

Ngành Điện Thái Nguyên đang chuyển từ cách tiếp cận bảo đảm cung ứng điện sang quản trị nhu cầu điện và điều chỉnh phụ tải. Năm 2026, toàn tỉnh có 219 khách hàng tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải, trong đó 125 khách hàng đã ký thỏa thuận còn hiệu lực, với tổng công suất điều chỉnh đạt 98,42MW.

Đồng thời, 201 khách hàng sử dụng trên 1 triệu kWh mỗi năm được đưa vào danh sách dự báo phụ tải, phục vụ điều hành hệ thống điện hiệu quả hơn.

Việc triển khai các chương trình này giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giảm tiêu thụ điện vào giờ cao điểm, phân bổ lại phụ tải hợp lý giữa các khung giờ, qua đó góp phần ổn định hệ thống điện, nhất là trong các thời điểm nắng nóng kéo dài hoặc khi phụ tải tăng đột biến.

Năm 2026, hệ thống điện Thái Nguyên được cấp nguồn từ 6 trạm biến áp 220kV với tổng công suất 3.125MVA, cùng mạng lưới liên kết khu vực tương đối đồng bộ. Toàn tỉnh có 9 đường dây 220kV, liên kết tốt với các tỉnh lân cận, bảo đảm vận hành ổn định trong cả điều kiện bình thường và khi xảy ra sự cố.

Năm 2026, toàn tỉnh có 219 khách hàng tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải, với tổng công suất điều chỉnh đạt 98,42MW.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số khu vực vẫn có thời điểm vận hành gần đầy tải trong mùa nắng nóng, tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ nếu phụ tải tiếp tục tăng nhanh.

Bên cạnh đó, nguồn điện phân tán đang từng bước được khai thác với 574 dự án điện mặt trời mái nhà, tổng công suất trên 13.137kWp, góp phần bổ sung nguồn điện tại chỗ, giảm tổn thất truyền tải và giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Việc phát triển các nguồn điện này cũng mở ra hướng đi mới cho doanh nghiệp trong chủ động cung ứng năng lượng phục vụ sản xuất.

Ông Ninh Vân Phong, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Thái Nguyên, cho biết: Thực hiện chỉ đạo của Tổng Công ty Điện lực miền Bắc và UBND tỉnh về tiết kiệm điện theo Chỉ thị số 20/CT-TTg của Chính phủ, Công ty đã giao chỉ tiêu tiết kiệm điện đến từng đơn vị trực thuộc, gắn trách nhiệm cụ thể với từng địa bàn quản lý.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân và doanh nghiệp sử dụng điện hiệu quả được đẩy mạnh với nhiều hình thức phù hợp, dễ tiếp cận.

Các khách sạn, nhà hàng được ngành Điện tuyên truyền chuyển đổi sang sử dụng năng lượng mặt trời.

Bước vào mùa nắng nóng, nhu cầu sử dụng điện tăng cao, Công ty Điện lực Thái Nguyên tiếp tục tăng cường điều chỉnh phụ tải, khuyến khích doanh nghiệp dịch chuyển kế hoạch sản xuất khỏi giờ cao điểm, đồng thời ứng dụng công nghệ trong quản lý vận hành, giám sát tiêu thụ điện năng theo thời gian thực. Việc hình thành thói quen sử dụng điện tiết kiệm trong cộng đồng cũng được xác định là giải pháp lâu dài, có ý nghĩa bền vững.

Tiết kiệm điện gắn chuyển dịch xanh

Không chỉ dừng ở khối sản xuất, phong trào tiết kiệm điện đang lan tỏa trong toàn xã hội. Năm 2026, chiến dịch Giờ Trái đất với thông điệp “Sáng tạo xanh - Tương lai xanh” tiếp tục được triển khai, kêu gọi người dân, doanh nghiệp thay đổi thói quen sử dụng năng lượng theo hướng tiết kiệm, hiệu quả và thân thiện với môi trường.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đã chủ động chuyển đổi theo hướng sử dụng năng lượng hiệu quả.

Các cấp, ngành chức năng tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm.

Ông Nguyễn Đức Kiên, Giám đốc Chi nhánh Công ty TNHH Kẻ Gỗ, phường Bắc Kạn, chia sẻ: Chi phí điện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm, nên đơn vị đã sắp xếp lại dây chuyền sản xuất, thay thế thiết bị tiêu tốn điện bằng công nghệ tiết kiệm năng lượng, đồng thời nâng cao ý thức người lao động trong sử dụng điện. Nhờ đó, mức tiêu hao điện năng giảm đáng kể, trong khi năng suất và chất lượng sản phẩm vẫn được duy trì, thậm chí cải thiện.

Tiết kiệm điện ngày càng gắn chặt với xu hướng phát triển năng lượng xanh và năng lượng tái tạo, trở thành hai trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững. Thái Nguyên đang từng bước khuyến khích doanh nghiệp sử dụng thiết bị tiết kiệm điện, đầu tư điện mặt trời mái nhà, xây dựng mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn.

Sự kết hợp này giúp giảm chi phí sản xuất, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Sử dụng điện hiệu quả góp phần giảm áp lực cung ứng, nâng cao năng lực sản xuất và tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh, bền vững.

Mặc dù vậy, quá trình chuyển đổi vẫn còn không ít khó khăn. Chi phí đầu tư công nghệ cao còn lớn, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp hạn chế trong tiếp cận nguồn lực. Hạ tầng phát triển năng lượng tái tạo chưa đồng bộ, cơ chế khuyến khích chưa thật sự đủ mạnh.

Bên cạnh đó, thói quen sử dụng điện của một bộ phận người dân và doanh nghiệp chưa thay đổi triệt để, vẫn còn tình trạng sử dụng điện lãng phí, thiếu tính toán.

Để tháo gỡ những rào cản này, các cấp, ngành chức năng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm.

Việc lắp đặt, sử dụng pin năng lượng mặt trời tại các hộ dân được khuyến khích.

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý năng lượng, ứng dụng các giải pháp giám sát, tối ưu hóa tiêu thụ điện cũng là hướng đi cần được quan tâm. Đồng thời, tiêu chí sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cần được lồng ghép chặt chẽ trong thu hút đầu tư và đánh giá hoạt động của doanh nghiệp.

Nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng, yêu cầu chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh ngày càng rõ, khiến tiết kiệm năng lượng trở thành đòi hỏi tất yếu trong quá trình phát triển.

Với Thái Nguyên, phát triển công nghiệp không chỉ là mở rộng quy mô mà cần hướng tới nâng cao chất lượng tăng trưởng, trong đó sử dụng năng lượng hiệu quả giữ vai trò then chốt.

Khi nội dung này được xác lập như một tiêu chí phát triển và thực hiện đồng bộ từ quản lý đến sản xuất, từ doanh nghiệp đến cộng đồng, tỉnh sẽ có thêm dư địa để bứt phá theo hướng nhanh và bền vững, từng bước hình thành nền kinh tế xanh, hiện đại, hiệu quả.