Nâng vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Kinh tế toàn cầu năm 2026 tiếp tục biến động, cùng với xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và gia tăng rào cản thương mại, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các địa phương. Hội nhập không chỉ dừng ở mở cửa thị trường mà phải đi vào thực chất, hiệu quả và có chiều sâu. Với Thái Nguyên, trung tâm công nghiệp quan trọng của vùng trung du và miền núi phía Bắc, đây là thời điểm thuận lợi để chuyển mình, nâng vị thế từ điểm đến sản xuất trở thành mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Nâng chất” dòng vốn FDI

Thời gian qua, khu vực doanh nghiệp (DN) đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.

Bốn tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt mức khá; tổng thu ngân sách nhà nước đến ngày 29-4 đạt gần 10.633 tỷ đồng, bằng 39,4% dự toán Trung ương giao; chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 18,52% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, Thái Nguyên là địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI, với tổng vốn đăng ký mới và điều chỉnh tăng thêm đạt 6,06 tỷ USD. Trong đó có nhiều dự án quy mô lớn, như: Dự án Samsung bán dẫn tổng vốn 4,08 tỷ USD; Dự án Samsung Electro-Mechanics Việt Nam số 2 tổng vốn 1,28 tỷ USD; Dự án sản xuất cực âm than chì nhân tạo tại Việt Nam của Công ty Posco Future M Co., LTD đạt 282 triệu USD.

Riêng 4 tháng đầu năm 2026, số vốn thu hút đã bằng hơn 50% tổng vốn FDI của tỉnh tính đến hết năm 2025.

Khu vực FDI với các tập đoàn lớn như Samsung Electronics hiện chiếm khoảng 98% kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động và góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Các DN FDI lớn trên địa bàn duy trì hoạt động ổn định, từng bước tối ưu sản xuất, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản trị. Nhờ đó, khu vực này tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, nhất là trong ngành điện tử, lĩnh vực đóng góp chủ lực vào tăng trưởng công nghiệp của tỉnh.

Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn vẫn là mức độ liên kết chuỗi giá trị còn hạn chế khi DN trong nước mới chỉ chiếm khoảng 2% kim ngạch xuất khẩu.

PGS.TS Nguyễn Tiến Long, Trưởng khoa Kinh tế số, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh (Đại học Thái Nguyên), nhận định: Sự kết nối giữa DN FDI và DN trong tỉnh còn hạn chế, khiến chuỗi giá trị chưa hình thành rõ nét, hiệu ứng lan tỏa chưa cao.

Vì vậy, để nâng “chất” dòng vốn FDI, Thái Nguyên cần tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, đồng thời thúc đẩy kết nối thực chất giữa DN nội địa với nhà đầu tư nước ngoài.

Trước thực tế đó, tỉnh đang định hướng thu hút FDI có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường và có khả năng lan tỏa. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu tăng từ 10-15% số DN nội địa tham gia chuỗi cung ứng FDI thông qua hỗ trợ công nghệ, đào tạo nhân lực và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO, IATF.

Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu DN công nghiệp hỗ trợ, kết nối trực tiếp với DN FDI trên nền tảng số. Cùng với đó, tỉnh phấn đấu trên 90% thủ tục hành chính liên quan đến DN được thực hiện trực tuyến mức độ 4, qua đó cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mở rộng thị trường xuất khẩu

Nếu thu hút FDI tạo động lực cho phát triển sản xuất thì mở rộng thị trường xuất khẩu chính là lực đẩy tăng trưởng đầu ra của Thái Nguyên. Với hệ thống 13 khu công nghiệp và 40 cụm công nghiệp, Thái Nguyên hiện là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của vùng trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về kim ngạch xuất khẩu.

Trong 3 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trên địa bàn tỉnh đạt 15,88 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 9,77 tỷ USD, nhập khẩu đạt 6,11 tỷ USD, đưa giá trị xuất siêu lên khoảng 3,6 tỷ USD. Các thị trường xuất khẩu chủ lực, như: Mỹ, Hàn Quốc và EU tiếp tục duy trì tăng trưởng ổn định.

Bên cạnh đó, DN trong tỉnh cũng từng bước mở rộng sang một số quốc gia Trung Đông nhằm đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu từ 8-10% trong năm 2026 không đơn thuần là chỉ tiêu về lượng, mà thể hiện rõ bước chuyển về chất.

Bà Lê Thị Thu Thủy, Giám đốc Hành chính nhân sự Công ty TNHH Quang học SanShan (Việt Nam), cho biết: DN chúng tôi hiện xuất khẩu sản phẩm sang nhiều thị trường, như: Mỹ, Hà Lan, Thái Lan, Italy... và đang tiếp tục mở rộng sang các thị trường có yêu cầu cao. Để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu, Công ty tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng như FSC, BSCI và ISO 9001. Qua đó, DN không chỉ duy trì đơn hàng mà còn từng bước nâng giá trị sản phẩm khi tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu.

Đối với ngành thép, ông Chu Bình Khiêm, Phó Giám đốc Công ty CP Thương mại Thép Đại Việt, cho biết: Quý I/2026, sản lượng thép của DN đạt 42.670 tấn, tăng mạnh so với 33.253 tấn cùng kỳ năm trước. Chúng tôi cũng đón nhiều đoàn đối tác quốc tế, trong đó có các đối tác đến từ Ấn Độ, đến tìm hiểu và mở rộng cơ hội hợp tác, góp phần thúc đẩy xuất khẩu thời gian tới.

Về ngành hàng, nhóm điện tử tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo với giá trị ước khoảng 8,8 tỷ USD chỉ trong quý I. Trong lĩnh vực nông nghiệp, chè tiếp tục là sản phẩm chủ lực với sản lượng đạt gần 34.700 tấn, tăng khoảng 5-6% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, giá trị chè xuất khẩu còn rất thấp. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển mạnh sang chế biến sâu, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu. Mục tiêu năm 2026 là nâng tỷ lệ chè chế biến sâu đạt tiêu chuẩn xuất khẩu cao cấp lên trên 30%, đồng thời mở rộng thị trường sang các khu vực có giá trị cao.

Không chỉ riêng chè, các sản phẩm OCOP, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ kỹ thuật cũng đang được đẩy mạnh quảng bá thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, xu hướng ngày càng phổ biến trong thương mại toàn cầu.

Nền tảng nội lực để hội nhập bền vững

Hội nhập không chỉ là mở rộng thị trường, mà cốt lõi là năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng. Với Thái Nguyên, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải nâng cao nội lực để tận dụng hiệu quả cơ hội, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Trọng tâm tỉnh đặt ra là 100% cán bộ làm công tác hội nhập được đào tạo chuyên sâu về các hiệp định thương mại tự do (FTA), kỹ năng đàm phán và phòng vệ thương mại. Đồng thời, địa phương đẩy mạnh nâng cao kỹ năng số, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp cho lực lượng lao động trong các ngành xuất khẩu chủ lực.

Cùng với đó, việc tận dụng hiệu quả các FTA như EVFTA và CPTPP tiếp tục được xác định là đòn bẩy quan trọng, giúp hàng hóa duy trì lợi thế cạnh tranh tại các thị trường lớn như EU và Nhật Bản.

Song hành với nâng cao nội lực, hoạt động hợp tác quốc tế của tỉnh cũng chuyển dần từ hình thức sang chiều sâu. Việc đón các đoàn công tác nước ngoài đến làm việc, trong đó có đoàn Đại sứ Cộng hòa Liên bang Đức tại Việt Nam, cho thấy định hướng rõ ràng trong kết nối đầu tư, công nghệ và thị trường.

Các chương trình hợp tác với đối tác Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia thông qua xúc tiến đầu tư, đào tạo và chuyển giao công nghệ đang góp phần mở rộng thị trường, nâng cao năng lực hội nhập.

Ở góc độ dài hạn, Đại học Thái Nguyên đang đóng vai trò cầu nối quan trọng trong hội nhập tri thức thông qua mở rộng hợp tác quốc tế, trao đổi học thuật và thu hút chuyên gia, sinh viên nước ngoài. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời lan tỏa các chuẩn mực đào tạo và nghiên cứu tiên tiến.

Tuy nhiên, bối cảnh quốc tế hiện nay cũng đặt ra không ít thách thức. Biến động địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và áp lực chi phí đầu vào đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu của DN. Trong điều kiện đó, năng lực thích ứng, khả năng tự chủ và mức độ liên kết trong nước sẽ quyết định sức chống chịu của nền kinh tế.

Ông Nguyễn Tiến Cương, Phó Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Quý II/2026, Thái Nguyên đặt mục tiêu duy trì đà tăng trưởng cao, với GRDP dự kiến tăng khoảng 11,45%, đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu.

Về dài hạn, tỉnh hướng tới tăng trưởng bền vững thông qua tăng cường dự báo thị trường, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, sản xuất xanh và hỗ trợ DN tận dụng hiệu quả các FTA để mở rộng thị trường.

Thái Nguyên đang chuyển mạnh từ hội nhập theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy nâng cao nội lực làm nền tảng. Khi DN nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, hội nhập sẽ không chỉ được mở rộng mà còn bền vững, tạo cơ sở để tỉnh khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.