Tạo sức hút mới cho dòng vốn FDI

Sau hơn một thập kỷ trở thành điểm đến của các tập đoàn đa quốc gia, Thái Nguyên đang chuyển sang giai đoạn mới trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Từ mục tiêu gia tăng quy mô vốn và số lượng dự án, tỉnh từng bước chuyển trọng tâm sang lựa chọn dòng vốn FDI có công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện với môi trường và có khả năng tạo sức lan tỏa.

Cùng với hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện môi trường đầu tư, Thái Nguyên hướng tới hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với khu vực kinh tế trong nước.

Chuyển trọng tâm, nâng cao chất lượng dòng vốn

Theo báo cáo của UBND tỉnh, từ đầu năm tới nay, Thái Nguyên thu hút trên 8 tỷ USD vốn FDI, trong đó có 20 dự án cấp mới với tổng vốn đầu tư đăng ký gần 5,8 tỷ USD và 17 dự án điều chỉnh với số vốn tăng thêm 2,23 tỷ USD. Đến nay, toàn tỉnh có 249 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký 19,48 tỷ USD.

Đáng chú ý, sự gia tăng về quy mô dòng vốn đang đi cùng với những thay đổi về cơ cấu và chất lượng dự án. Nhiều dự án lớn tập trung vào các lĩnh vực điện tử, công nghệ cao, sản xuất vật liệu và công nghiệp chế biến, chế tạo. Tiêu biểu có dự án Samsung bán dẫn với tổng vốn 4,08 tỷ USD, dự án Samsung Electro Mechanics Việt Nam số 2 với tổng vốn 1,28 tỷ USD và dự án sản xuất cực âm than chì nhân tạo của Posco Future M trị giá 282 triệu USD.

Từ mức hơn 11 tỷ USD vốn FDI đăng ký đến cuối năm 2025, chỉ sau hơn nửa năm, tổng vốn FDI đăng ký của tỉnh đã vượt 19 tỷ USD. Những con số này cho thấy Thái Nguyên đang trở thành một trong những địa phương được các tập đoàn lớn lựa chọn trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự chuyển dịch này cũng phản ánh tư duy mới trong hoạch định chính sách của tỉnh. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng quyết liệt, lợi thế về chi phí nhân công hay ưu đãi đầu tư không còn là những yếu tố quyết định. Các tập đoàn công nghệ toàn cầu ngày càng coi trọng chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lực quản trị của chính quyền và khả năng hình thành hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh.

Ông Nguyễn Đình Việt, Phó Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên, cho biết: Thời gian qua, công tác xúc tiến đầu tư được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng toàn cầu và các ngành công nghệ cao, công nghệ sạch, cơ khí chính xác, vật liệu mới. Quan điểm của tỉnh không dừng ở việc thu hút vốn đầu tư mà hướng tới thu hút công nghệ, tri thức quản trị hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của địa phương.

Việc lựa chọn dự án được thực hiện trên cơ sở bám sát quy hoạch phát triển chung và định hướng phát triển công nghiệp bền vững. Các tiêu chí quan trọng được đặt ra gồm sử dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên; có giá trị gia tăng cao, đóng góp cho ngân sách; có khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo liên kết với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Cùng với đó là yêu cầu sử dụng đất hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển khu công nghiệp xanh, thông minh; tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh, sử dụng năng lượng hiệu quả; đồng thời tạo việc làm chất lượng cao, có kế hoạch đào tạo, nâng cao kỹ năng cho người lao động.

Tạo dựng hệ sinh thái đầu tư hiện đại

Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI hiện nay, các tập đoàn đa quốc gia cần một hệ sinh thái đầu tư hoàn chỉnh, nơi doanh nghiệp có thể nhanh chóng triển khai dự án, ổn định sản xuất và tiếp tục mở rộng trong dài hạn.

Nằm ở cửa ngõ vùng trung du và miền núi phía Bắc, kết nối với Thủ đô Hà Nội, Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và hệ thống cao tốc liên vùng, Thái Nguyên có điều kiện thuận lợi để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, lợi thế địa lý chỉ là điều kiện cần. Sức hút bền vững phải được tạo nên từ hạ tầng, nguồn nhân lực và chất lượng điều hành.

Điểm khác biệt của Thái Nguyên là sự đầu tư đồng bộ vào hạ tầng công nghiệp. Các khu công nghiệp được quy hoạch theo hướng hiện đại, từng bước mở rộng quỹ đất sạch, đầu tư giao thông nội khu, điện, nước, viễn thông, xử lý nước thải và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Nhiều khu công nghiệp mới hướng tới các ngành công nghệ cao, điện tử, cơ khí chính xác, vật liệu mới và công nghiệp xanh.

Tỉnh cũng đã quy hoạch bổ sung 20 khu công nghiệp, nâng tổng số khu công nghiệp trên địa bàn lên 37 khu, tạo thêm dư địa thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và logistics.

Cùng với đó, hàng loạt dự án giao thông chiến lược đã, đang và sẽ được đầu tư như: Cao tốc Thái Nguyên - Chợ Mới; cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng; tuyến Thái Nguyên - Lạng Sơn; tuyến đường hầm Tam Đảo kết nối Thái Nguyên - Phú Thọ; tuyến Thái Nguyên - Tuyên Quang… Khi hoàn thành, các tuyến giao thông này sẽ tạo thành mạng lưới kết nối liên hoàn giữa các vùng của tỉnh với Vùng Thủ đô Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Bắc, qua đó mở rộng thị trường, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Cải cách hành chính cũng đang được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao sức cạnh tranh của môi trường đầu tư. Tỉnh đang đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, triển khai cơ chế “luồng xanh” nhằm rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư. Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh cũng duy trì cơ chế đồng hành với doanh nghiệp từ khi khảo sát, chuẩn bị đầu tư đến quá trình triển khai dự án, qua đó góp phần giảm thời gian và chi phí đầu tư.

Nguồn nhân lực tiếp tục là một lợi thế cạnh tranh dài hạn. Là trung tâm đào tạo lớn của khu vực trung du và miền núi phía Bắc, Thái Nguyên có hệ thống trường đại học, cao đẳng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp có khả năng cung ứng lao động kỹ thuật cho các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghệ cao.

Trong bối cảnh các tập đoàn chuyển từ lắp ráp đơn thuần sang sản xuất thông minh, tự động hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, yêu cầu về chất lượng lao động ngày càng cao. Vì vậy, phối hợp giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, với lộ trình đào tạo phù hợp nhu cầu thực tế, đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Lan tỏa từ những dự án dẫn dắt

Một trong những dấu ấn nổi bật trong hành trình thu hút đầu tư nước ngoài của Thái Nguyên là khả năng hình thành các chuỗi sản xuất quy mô lớn, trong đó các tập đoàn công nghệ toàn cầu đóng vai trò dẫn dắt, kéo theo sự phát triển của doanh nghiệp cung ứng và dịch vụ công nghiệp hỗ trợ.

Tiêu biểu cho hiệu quả thu hút FDI của Thái Nguyên là sự hiện diện của Tập đoàn Samsung. Việc các dự án của Samsung đi vào hoạt động đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đồng thời đưa địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện tử toàn cầu.

Từ nền tảng này, Khu công nghiệp Yên Bình từng bước hình thành một trung tâm sản xuất công nghệ cao với tổng vốn đăng ký hàng tỷ USD, thu hút thêm nhiều doanh nghiệp cung ứng và công nghiệp hỗ trợ. Trong đó, Seung Woo Vina, Messer Hải Phòng, Sunny Opotech Việt Nam đã tham gia cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho chuỗi sản xuất điện tử, tạo thêm sức lan tỏa từ các dự án quy mô lớn.

Đây là minh chứng cho sự chuyển dịch trong tư duy thu hút FDI của Thái Nguyên, từ hướng tới những dự án có vốn đầu tư lớn sang chú trọng tạo dựng hệ sinh thái sản xuất có khả năng lan tỏa. Cùng với Yên Bình, các khu công nghiệp như Điềm Thụy, Sông Công II tiếp tục được định hướng trở thành không gian phát triển mới, thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và nhà đầu tư thứ cấp.

Những dự án mới như Khu công nghiệp Yên Bình 2 với quy mô gần 300ha, tổng vốn đầu tư hạ tầng hàng nghìn tỷ đồng được kỳ vọng tạo thêm quỹ đất sạch, mở rộng dư địa thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Tuy nhiên, để hiệu ứng lan tỏa từ FDI trở thành động lực phát triển dài hạn, Thái Nguyên cần tiếp tục nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước. Một trong những thước đo quan trọng của chất lượng FDI là mức độ liên kết giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước.

Theo ông Oh Do Yeun, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Korea Electric Terminal Việt Nam, các doanh nghiệp Việt Nam đang có nhiều tiến bộ về kỹ thuật, song cần có thêm cơ chế hỗ trợ để tiếp cận, học hỏi và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI. Việc tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, chuyển giao kỹ thuật sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực kinh tế trong nước.

Bên cạnh yêu cầu về liên kết, xu hướng đầu tư toàn cầu đang chuyển mạnh sang phát triển xanh, giảm phát thải carbon và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Điều này đặt ra yêu cầu đối với tỉnh Thái Nguyên là phải chuẩn bị đồng bộ cả quỹ đất, hạ tầng, phát triển các khu công nghiệp theo hướng sinh thái, nâng cao năng lực xử lý môi trường, phát triển năng lượng sạch và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý.

Thu hút FDI chất lượng cao không phải là đích đến mà là phương tiện để tạo dựng một nền kinh tế có năng suất cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động của kinh tế thế giới. Do đó, với việc lựa chọn nhà đầu tư có chọn lọc, phát triển hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, Thái Nguyên sẽ từng bước khẳng định vị thế là điểm đến của các tập đoàn toàn cầu, hướng tới trở thành trung tâm sản xuất công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của cả nước.