Nông dân thích ứng với biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu không còn là câu chuyện xa xôi mà đã hiện hữu trong từng mùa vụ. Tại Thái Nguyên, những đợt mưa lớn bất thường, nắng hạn kéo dài hay sâu bệnh gia tăng đang tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Trước thực tế đó, người nông dân không còn bị động “trông trời, trông đất” mà đang chủ động thích ứng từ nhận thức đến hành động.

Sản phẩm bí xanh thơm của HTX Yến Dương (xã Thượng Minh) được sản xuất theo hướng hữu cơ, từ đó tăng giá trị sản phẩm.

Thách thức khí hậu và áp lực đổi mới sản xuất

Cây bí xanh thơm từ lâu đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu ổn định cho người dân xã Thượng Minh, với năng suất đạt khoảng 25-30 tấn/ha, giá trị đạt trên 100 triệu đồng/ha mỗi vụ. Tuy nhiên, việc canh tác liên tục, lạm dụng phân bón hóa học khiến đất bạc màu, sâu bệnh phát sinh mạnh, đặc biệt là nấm gây thối thân, thối quả, đã có không ít hộ dân rơi vào cảnh mất trắng do dịch bệnh.

Trước thực tế đó, địa phương đã vận động người dân chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ. Hợp tác xã (HTX) Yến Dương là đơn vị tiên phong, liên kết các hộ xây dựng vùng trồng bí xanh hữu cơ trên 10ha, áp dụng phân vi sinh, chế phẩm sinh học và luân canh cây trồng.

Nhờ vậy, tỷ lệ sâu bệnh giảm 30-40%, sản phẩm an toàn, giá bán cao hơn 10-15% so với trước. Bà Ma Thị Ninh, Giám đốc HTX Yến Dương, cho biết: Chuyển sang canh tác hữu cơ không chỉ nâng cao chất lượng quả bí mà còn cải tạo đất, giảm chi phí lâu dài và giúp người dân yên tâm về đầu ra sản phẩm.

Thái Nguyên, “thủ phủ chè” của cả nước đang chuyển mình mạnh mẽ từ sản xuất truyền thống sang ứng dụng công nghệ và quy trình an toàn. Trên những đồi chè ở xóm Gốc Gạo (xã Vô Tranh), hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới tự động đã trở nên phổ biến, giúp người dân chủ động nguồn nước, không còn cảnh “ngóng trời” khi nắng hạn kéo dài.

Chị Nguyễn Thị Hương, xóm Gốc Gạo cho biết, bà con còn trồng thêm cây che bóng để giữ ẩm, chống xói mòn và tạo điều kiện thuận lợi khi thu hái. Từng chịu thiệt hại do thời tiết cực đoan, nhiều hộ đã mạnh dạn đầu tư, chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, nhờ đó cây chè khỏe hơn, ít sâu bệnh, năng suất ổn định.

Toàn tỉnh hiện có hơn 23.000ha chè, trong đó hơn 5.000ha đạt chứng nhận VietGAP, diện tích chè hữu cơ đạt trên 100ha và tiếp tục mở rộng. Khoảng 20.000ha đã áp dụng quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ, với giá trị cao hơn 15-25% so với phương thức truyền thống.

Với khoảng 91.000 hộ trồng chè cùng hàng trăm HTX tham gia chuỗi sản xuất an toàn, Thái Nguyên đang từng bước nâng tầm thương hiệu chè, hướng tới phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nông dân làm chủ kỹ thuật, kiến tạo tương lai

Chị Nguyễn Thị Hương, xóm Gốc Gạo (xã Vô Tranh) điều chỉnh hệ thống tưới nước tự động cho đồi chè.

Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu, nông dân Thái Nguyên đang chuyển mình mạnh mẽ, từ sản xuất truyền thống sang chủ động ứng phó bằng khoa học kỹ thuật và mô hình bền vững. Các cấp Hội nông dân đã xây dựng trên 800 mô hình bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, tổ chức hàng nghìn lớp tập huấn, trang bị kiến thức cho hơn 10.000 lượt cán bộ Hội và hàng trăm nghìn hội viên.

Đặc biệt, toàn tỉnh có gần 465.000 lượt hộ nông dân đã cam kết sản xuất, chế biến nông sản an toàn, góp phần nâng cao chất lượng và bảo vệ môi trường.

Song song với đó, các cấp Hội đã hỗ trợ thành lập 73 HTX, 163 tổ hợp tác, xây dựng và nâng hạng 130 sản phẩm OCOP, tạo nền tảng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững. Phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi” tiếp tục lan tỏa sâu rộng với hơn 300.000 lượt hộ đăng ký, trên 110.000 lượt hộ đạt danh hiệu, góp phần nâng cao thu nhập, tạo việc làm tại chỗ.

Ông Phan Thanh Hà, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, khẳng định: Thích ứng với biến đổi khí hậu là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Chúng tôi tập trung hỗ trợ nông dân chuyển đổi phương thức sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng các mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn để phát triển bền vững.

Với những cách làm cụ thể, hiệu quả, nông dân Thái Nguyên không còn "chống chọi" mà "làm chủ" biến đổi khí hậu, đó cũng là lúc nông nghiệp chuyển mình từ bị động sang kiến tạo tương lai. Từ đó, nông dân Thái Nguyên đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm trong phát triển nông nghiệp bền vững, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần xây dựng nông thôn mới ngày càng bền vững, an toàn.