Trong những năm qua, nghề trồng nấm ở Thái Nguyên đã phát triển mạnh và đem lại hiểu quả kinh tế cao cho người sản xuất nấm, đồng thời giải quyết việc làm cho một lượng lớn lao động tại các địa phương.
Tuy nhiên, để nghề sản xuất nấm thực sự phát triển bền vững và đem lại hiệu quả cao, đòi hỏi người trồng nấm phải có tâm huyết…
Sẵn nguồn nguyên liệu, quỹ đất
Đang là ông chủ của một Gara sửa chữa ô tô, trong tay có 6 lao động nhưng từ năm 2013, ông Vũ Ngọc Quýnh ở xóm Hin, xã Yên Đổ (Phú Lương) đã chuyển sang trồng nấm Mộc nhĩ. Sau 1 năm làm nghề mới này, về kinh tế gia đình ông đã có bước phát triển.
Có mặt tại cơ sở sản xuất nấm của ông Quýnh, lúc đó có hàng chục công nhân đang thu hoạch nấm. Ông chủ chân đi ủng, tay đeo gang đến hướng dẫn từng lao động của mình cách thu hoạch sao hiệu quả nhất mà không ảnh hưởng tới bịch nấm giống. Ông Quýnh chia sẻ: Có tuổi rồi nên tôi không thể làm nghề sửa chữa ô tô mãi được, sẵn có quỹ đất, lại được bạn bè, họ hàng đang trồng nấm truyền đạt kinh nghiệm nên tôi đã chuyển sang nghề này. Năm đầu có nhiều khó khăn, bỡ ngỡ vì kinh nghiệm còn ít, thiếu vốn nên cơ sở của tôi chỉ có quy mô 5 vạn bịch nấm. Với giá nấm Mộc nhĩ khô khoảng 90 nghìn/kg, cơ sở thu về hơn 700 triệu đồng. Hiện nay, tôi đang mở rộng quy mô của cơ sở lên 20 vạn bịch…
Có nguồn vốn quay vòng, ông Quýnh tiếp tục mua máy đóng bịch và thuê thêm diện tích đất của những gia đình bên cạnh để mở rộng sản xuất, ông bảo: Trên địa bàn tỉnh có nhiều cơ sở chế biến gỗ keo, mỗi năm cung cấp hàng trăm tấn mùn cưa, đây là nguồn nguyên liệu tốt nhất để sản xuất bịch nấm. Trước đây, ngoài sửa chữa ô tô, tôi còn có đại lý cung cấp mùn cưa cho các cơ sở sản xuất nấm ở các tỉnh Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng. Sau khi ngẫm nghĩ tại sao họ nhập nguyên liệu để phát triển cơ sở sản xuất nấm mà mình có sẵn thứ đó lại không làm được. Nghĩ vậy nên tôi mới mở cơ sở sản xuất nấm và cung cấp bịch nấm ra thị trường.
Còn với Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia có địa chỉ tại thị trấn Hùng Sơn (Đại Từ), là đơn vị sản xuất nấm hương xuất khẩu chủ yếu sang thị trường Đài Loan. Toàn bộ khu nhà xưởng của công ty đều được xây dựng trên khu đất rộng gần 3ha. Năm 2010, ông Trương Hồng Dương (người Đài Loan) đã đem công nghệ sản xuất nấm hương của Đài Loan sang Việt Nam để sản xuất thử nghiệm và thấy nấm hương phát triển rất tốt. Hiện tại, Công ty sản xuất các loại nấm: Hương; Mộc Nhĩ; Sò, Linh Chi… và nấm Hương giống cấp 2 để bán ra thị trường. Riêng năm 2013, giá trị xuất khẩu các loại nấm đạt 38 tỷ đồng. Tính toàn tỉnh, năm 2014, sản lượng nấm đạt 5.250 tấn nấm tươi các loại, đem lại doanh thu 122 tỷ đồng.
Giải quyết việc làm cho lao động địa phương
Thái Nguyên là địa phương có nguồn lao động dồi dào, tỉ lệ lao động nông nghiệp lớn nên việc phát triển các cơ sở sản xuất nấm đã tận dụng hiệu quả thời gian nông nhàn của lao động nông thôn. Chị Nguyễn Thị Huệ đang làm việc tại trang trại nấm Hòa Tính, xã Vạn Thọ, cho biết: “Gia đình tôi ở gần đây, con còn nhỏ nên không đi làm xa được. Làm việc tại cơ sở sản xuất nấm Hòa Tính vừa cho thu nhập ổn định vừa gần nhà. Công việc sản xuất nấm đòi hỏi kĩ thuật khắt khe nhưng chúng tôi làm được”. Cơ sở làm nấm Hòa Tính giải quyết việc làm cho 13 lao động thường xuyên và 4 lao động thời vụ. Những lao động này chủ yếu là người địa phương. Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia thu hút hơn 40 lao động. Bà Nguyễn Thị Thanh Hoa, Phó Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia, cho biết: Thị trường tiêu thụ các loại nấm ngày càng lớn, Công ty không chỉ chú trọng đến xuất khẩu ra thị trường bên ngoài mà đã khai thác thị trường trong nước và cho thấy nhu cầu của người Việt Nam sử dụng các loại nấm rất lớn. Trong năm 2015, chúng tôi đang có kế hoạch phát triển các hộ vệ tinh. Đó là việc cung cấp giống, kĩ thuật cho các hộ dân đủ điều kiện tham gia sản xuất nấm và kí hợp đồng bao tiêu sản phẩm…
Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có 5 doanh nghiệp, 7 hợp tác xã và 113 hộ nông dân tham gia sản xuất nấm đã thu hút hơn 500 lao động thường xuyên và 300 lao động mùa vụ. Thu nhập bình quân của các lao động đạt từ 3,5 đến 4 triệu đồng/tháng. Điều này góp phần không nhỏ trong việc giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Tuy nhiên, qua tìm hiểu một số cơ sở sản xuất nấm chúng tôi thấy quy trình sản xuất các loại nấm và bảo quản đều đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm nhưng khâu quảng bá, giới thiệu sản phẩm còn chưa được chú trọng. Vì vậy, nhiều người tiêu dùng còn e ngại hoặc chưa biết đến sản phẩm của các doanh nghiệp sản xuất. Ông Vũ Văn Quýnh chia sẻ thêm: Chúng tôi xác định làm nấm là phải đầu tư lớn, lâu dài nên sản phẩm làm ra phải đảm bảo chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm chứ không vì lợi nhuận trước mắt mà đánh mất niềm tin của khách hàng. Chúng tôi cũng mong muốn các cấp, ngành chức năng phối hợp cùng để xây dựng thương hiệu sản phẩm nấm…
Đồng chí Đặng Viết Thuần, Ủy viên Ban thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh, trong một lần đi thăm quan mô hình trồng nấm tại Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia chia sẻ: Các cơ sở trồng nấm trên địa bàn tỉnh không chỉ giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, nâng thu nhập cho người sản xuất mà còn góp phần tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có của địa phương, sử dụng hiệu quả những vùng đất khó canh tác. Tuy trồng nấm đem lại hiệu quả cao nhưng nó cần phải người có tâm huyết, thực sự yêu nghề và đầu tư lâu dài chứ không thể làm theo kiểu ăn xổi được. Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ vốn, giống, kĩ thuật… để khuyến khích các doanh nghiệp, các hộ gia đình có nhu cầu đàu tư cơ sở sản xuất nấm lớn trên địa bàn tỉnh.
