Phục dựng, bảo tồn văn hóa truyền thống các dân tộc

Thời gian qua, công tác phục dựng, bảo tồn văn hóa truyền thống các dân tộc trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên được quan tâm thực hiện với nhiều hình thức phong phú. Nhiều di sản văn hóa có nguy cơ bị mai một đã dần được hồi sinh, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân và phát huy giá trị trong phát triển kinh tế - xã hội.

Một buổi sinh hoạt hát Then, đàn Tính của Câu lạc bộ Văn hóa đặc sắc Văn Lang, xã Văn Lang.

Nghề in hoa văn bằng sáp ong là một trong những kỹ thuật thủ công đặc sắc nhất của người Dao Tiền. Tuy nhiên, trước nhịp sống hiện đại ngày nay, nghề cổ truyền này đang dần có nguy cơ mai một khi số người biết in hoa văn sáp ong, đặc biệt là thế hệ trẻ, ngày càng ít.

Xuất phát từ thực tế đó, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên, UBND xã Ngân Sơn tổ chức truyền dạy nghề in hoa văn sáp ong trên trang phục truyền thống cho những phụ nữ Dao Tiền ở thôn Tân Ý 1 và Tân ý 2, xã Ngân Sơn.

Trong suốt khóa học, các học viên được hướng dẫn toàn bộ quy trình: chọn sáp ong, kỹ thuật vẽ hoa văn, họa tiết cổ truyền cũng như kinh nghiệm trong nhuộm chàm đến hoàn thiện sản phẩm.

Nghệ nhân Bàn Thị Tàn, ở xã Ngân Sơn, người có hơn 30 năm gắn bó với nghề in sáp ong, bảo: Từ khi 12 tuổi tôi đã được mẹ dạy thành thạo các bước làm ra một bộ trang phục truyền thống, trong đó khó nhất là kỹ thuật in sáp ong. Sau chúng tôi thì nhiều thế hệ trẻ ở bản không ai học nữa. Tôi hy vọng sau lớp học này sẽ có thêm nhiều người trẻ yêu thích nghề để cùng giữ gìn bản sắc dân tộc.

Còn chị Bàn Thị Huế, một trong số những học viên trẻ tham gia lớp học, chia sẻ: Hy vọng sau lớp học, không chỉ tôi mà cả các chị em người Dao ở trong xã sẽ hiểu hơn về nghề thủ công truyền thống của dân tộc mình. Chúng tôi mong muốn sau khi thành thạo nghề sẽ phát triển sản phẩm phục vụ trong hoạt động du lịch và thương mại.

Đến với thôn Cọn Poỏng, xã Nam Cường, không khó để bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ cần mẫn bên khung dệt vải thổ cẩm của người Tày. Đây không chỉ là nghề truyền thống của các thế hệ người Tày mà còn là một hoạt động mang ý nghĩa kinh tế và văn hóa khi Cọn Poỏng là một trong những thôn được lựa chọn là điểm phát triển du lịch cộng đồng của tỉnh.

Phụ nữ dân tộc Dao Tiền ở xã Ngân Sơn truyền dạy cho nhau nghề in hoa văn bằng sáp ong.

Nhằm gia tăng trải nghiệm cho du khách, bà Hoàng Thị Huyền cùng chị em trong thôn đã thành lập tổ nhóm sản xuất đồ lưu niệm, quà tặng du lịch từ thổ cẩm người Tày. Du khách đến đây cũng có thể tham gia trải nghiệm dệt vải cùng người Tày.

Nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số, trong năm 2025, Trung tâm Văn hóa tỉnh Thái Nguyên đã triển khai chương trình tập huấn, xây dựng các đội văn nghệ dân gian tại 6 xã vùng sâu, vùng xa như: Nghinh Tường, Sảng Mộc, Chợ Rã, Bạch Thông, Ngân Sơn, Cường Lợi.

Trung tâm cũng hỗ trợ các đội văn nghệ nhiều bộ trang phục, đạo cụ tập luyện để duy trì sinh hoạt. Nhờ các lớp tập huấn xây dựng đội văn nghệ, nhiều xã vùng cao đã có đội văn nghệ dân gian hoạt động thường xuyên. Những làn điệu dân ca, điệu múa của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao… đã được hồi sinh từ các bản làng góp phần quảng bá hình ảnh Thái Nguyên.

Bà Hoàng Thị Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa tỉnh Thái Nguyên, cho biết: Thực hiện công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch, chúng tôi sẽ tiếp tục phục dựng, truyền dạy và hỗ trợ xây dựng các câu lạc bộ văn nghệ dân gian trên địa bàn tỉnh.