Hoa dong riềng đỏ thắm

Tôi trở lại xóm Trại Cau sau gần bao năm xa cách. Mái nứa, mái cọ xưa đã được thay bằng những ngôi nhà cấp bốn ngói đỏ tươi, những ngôi nhà hai, ba tầng nằm rải rác dưới những sườn đồi lô xô. Con đường sắt nối mỏ Trại Cau với Khu Gang Thép Thái Nguyên và các tỉnh miền xuôi đã không còn, thay vào đó là con đường trải nhựa rộng rãi, phẳng phiu. Biết là vùng quê núi này theo năm tháng đã cùng đất nước thay da đổi thịt, nhưng trong niềm vui, tôi bỗng thoáng buồn. Con đường sắt cùng cái ga xép nhỏ bé hồi ấy suốt ngày chìm trong im lặng, thi thoảng mới được đánh thức bởi tiếng còi trầm trầm của con tầu chở quặng tiến vào sân ga đã hoàn toàn mất dấu. Tôi nhìn về khu đất phía sau. Nơi ấy, xưa kia là đồi hoa dong rềng đỏ, nay là một công viên nhỏ dành cho trẻ em. Sân ga, tiếng còi tầu, đồi hoa dong riềng đỏ, tất cả đều chỉ là những vật vô tri vô giác, nhưng với tôi lại như có hồn vía, như những ký ức khó phai tàn.

Đứng bên cung đường nhựa, đoán là vị trí cũ của sân ga, tôi bồi hồi nhớ lại ngày đầu tiên theo bố về lập nghiệp tại quê hương thứ hai này. Bố tôi là một cán bộ của khu Gang Thép được bổ nhiệm làm giám đốc mỏ. Ngày ấy, bố đèo tôi trên chiếc xe đạp Thống Nhất cũ, từ ga Đồng Quang, vượt qua thành phố Thái Nguyên vào Mỏ sắt Trại Cau. Một vùng đồi núi chen nhau như bát úp. Ngôi nhà lợp nứa của gia đình tôi nằm ngay chân quả đồi cao nhất vùng Mỏ, có con đường sắt ngay dưới chân đồi. Từ sân nhà, tôi đưa mắt nhìn quanh, thấy nhà nào cũng có những bãi dứa rộng trên sườn đồi. Tôi hít sâu vào lồng ngực, hương dứa thơm như quấn quanh người, luồn cả vào mái tóc rối tung. Lần đầu tiên được tắm trong hương dứa, tôi giang tay ưỡn ngưc hít thật sâu giữa đất trời mà tận hưởng.

Mỏ sắt Trại Cau lúc đó là một khu mỏ có tầm quan trọng trong nền công nghiệp nặng non trẻ của nước nhà. Bố tôi bảo, mỏ khai thác quặng sắt được thành lập từ năm tôi chưa ra đời. Tuyến đường sắt Kép - Lưu Xá chuyên chở nhu yếu phẩm, vũ khí quân sự do nước bạn chi viện cho miền Nam đánh đuổi đế quốc Mỹ và quan trọng hơn là chở hàng vạn tấn quặng mỗi năm để làm nguyên liệu luyện gang cho khu Gang thép.

Minh họa: Đào Tuấn

Hàng ngày bọn trẻ chúng tôi đi học, đi chăn bò, rất hay trèo lên những thanh ray, giang rộng tay lấy thăng bằng để đi trên đó như một niềm kiêu hãnh. Có nhiều lần, chúng tôi được nghe chú công nhân bẻ ghi kể lại, con đường sắt cùng cái nhà ga tuy rất nhỏ bé ấy nhưng đã có biết bao người hy sinh. Câu chuyện kể về tuyến đường sắt đẹp như một huyền thoại... Tôi nghe như nuốt từng lời. Tuyến đường ray đi qua xóm tôi là tuyến đường tránh tàu chui qua đoạn hầm trong núi. Đi qua đấy một đoạn ngắn là đến ga Khúc Rồng. Không hiểu có phải vì đoạn đường ray hơi uốn lượn khiến đoàn tàu như bay vào sân ga nên mới có cái tên là Khúc Rồng như vậy không? Những năm chống Mỹ, đoạn đường ray này và nhà ga bị oanh kích, tàn phá liên tục, nhiều lần phải khôi phục. Nhưng những đoàn tầu vẫn trụ vững, vẫn kiên cường đều đặn chở những chuyến hàng đầy ắp về xuôi. Nhưng hồi đó có một điều lạ là tuy đồi hoa dong giềng bị bom băm nát nhưng có một vạt dong riềng rất dài mọc cạnh hố bom dường như quên bom đạn, hoa cứ nở. Vạt hoa trải dài, nghiêng nghiêng trong nắng trông như một chiếc khăn quàng đỏ thắm trùm lên một góc đồi. Qua hàng chục trận bom nhưng vạt hoa dong riềng vẫn đua nhau nở đỏ. Ngày ấy, không ai lí giải được hiện tượng lạ này.

Với tôi, vạt dong riềng có một kỷ niệm khó quên. Một lần trên đường đi học về, tôi kiễng chân, giơ tay hái một bông hoa dong riềng thì trượt chân ngã xuống hố bom. Đang chới với tuyệt vọng trong hố nước sâu, tôi mơ hồ thấy có người túm lấy tóc kéo mạnh. Tôi nằm lịm, mắt nhắm nghiền. Khi tỉnh lại, tôi thấy Kiên, một bạn học cùng lớp gương cặp mắt đỏ hoe, khe reo:

- Bạn tỉnh rồi. Lần sau đừng có dại như vậy nhá.

 Sau này nghĩ đến pha suýt chết đuối đó tôi thường bật cười một mình. Nếu hôm ấy không có Kiên thì không biết sự tình sẽ đến đâu. Thực ra tôi cũng biết đứng hái hoa trên miệng hố bom như vậy là rất nguy hiểm, nhưng bởi tình yêu của tôi với hoa dong riềng quá sâu đậm, nên mới có chút liều lĩnh. Hoa dong riềng không chỉ là vẻ đẹp mà theo lời của ông nội tôi, vốn là một lang y nổi tiếng, thì đó còn là một vị thuốc quý. Vốn thích nghề y, muốn theo bước ông nội, nên tôi luôn có ý tìm kiếm các loại cây thuốc trong dân gian để sau này có thể phục vụ cho học tập.

Từ đấy tôi và Kiên thân nhau hơn. Kiên nhập vào bọn con gái trong xóm chúng tôi. Chiều nào "cu cậu" cũng theo lên đồi chặt củi, bẻ cây chổi xuể. Lúc về, mồm đứa nào cũng đen xì vì ăn những trái sim căng tròn chín mọng, ngọt lịm. chúng tôi nhìn nhau cười như nắc nẻ. Có những buổi trưa chúng tôi trốn bố mẹ xúc cá ở mương, lội bùn bắt chạch, bắt lươn, đắp bùn vào cá để nướng, mở tiệc ngay bên con suối nhỏ trong rừng. Vui nhất, là những lần như thế, Kiên luôn hái một bó hoa dong riềng tặng tôi giữa những tiếng vỗ tay vang trời của lũ bạn. Ngày ấy cả bọn đều biết tôi có tình cảm đặc biệt với hoa dong riềng, loài hoa là một vị thuốc Nam trị bệnh.

Thời gian thấm thoắt trôi qua, chúng tôi đã trở thành những chàng trai, cô gái lớn lộc ngộc. Sau kỳ thi đại học, chúng tôi chia tay nhau mỗi đứa mỗi ngả, mỗi đứa ấp ủ một ước mơ riêng. Tôi học nghề y. Còn Kiên, đỗ đại học kinh tế nhưng bảo lưu kết quả để thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Buổi tối hôm trước khi lên đường, Kiên sang nhà tôi chơi, trên tay bó hoa dong riềng đỏ tươi, Kiên lúng búng tặng tôi chiếc khăn tay có tên hai đứa lồng nhau. Tuy có phần đường đột và chưa được chuẩn bị về tâm lý nhưng tôi đã đưa tay đón nhận tất cả một cách thành tâm và cảm động. Ngày mai Kiên phải hành quân lên phía Bắc rồi. Đó là những kỷ vật của người ra đi dành cho người ở lại. Không hiểu sao, hôm ấy, Kiên lại nói được một câu vô cùng hoa mỹ:

- Đợi mình về "Hoa dong riềng đỏ nhé”!

Kiên hành quân lên mặt trận phía Bắc còn tôi vào Trường Đại học Y. Kiên rất chăm viết thư về. Kiên kể nhiều chuyện nhưng điều làm tôi vui nhất là Kiên nói nơi Kiên đóng quân có bạt ngàn hoa dong riềng đỏ. Còn tôi cũng viết thư chia sẻ với Kiên rằng tôi chọn nghề y vì ông ngoại tôi cũng là quân y, đi nhiều mặt trận. Trước khi mất, ông từng nghiên cứu dang dở về cây hoa dong riềng đỏ và tôi rất muốn kế nghiệp ông. Tôi hẹn Kiên sau khi tốt nghiệp sẽ cùng Kiên lên vùng núi phía Bắc. Với cây dong riềng đỏ, tôi sẽ nghiên cứu về thuốc còn Kiên sẽ giúp bà con một tay để phát triển kinh tế.

* * *

Nhưng dự định tốt đẹp của chúng tôi đã không thành hiện thực. Kiên hy sinh vào ngày tôi ôn thi năm cuối khóa.

Giữ nguyên lời hẹn với Kiên, sau khi tốt nghiệp, tôi lên thăm đơn vị Kiên, nơi anh làm nhiệm vụ và ngã xuống. Mộ của Kiên nằm giữa rừng hoa dong riềng đỏ. Mắt tôi cay xè khi người chỉ huy kể lại cho nghe, Kiên đã chiến đấu rất dũng cảm, giữ chốt đến viên đạn cuối cùng. Máu ở ngực xối ra Kiên không chịu lui về tuyến sau. Khi hy sinh, một tay Kiên vẫn ôm súng, tay kia ôm bó hoa dong riềng loang máu.

Ra trường, với thành tích học tập xuất sắc tôi được phân công về Bệnh viện Đa khoa trung tâm nhưng tôi đã đăng ký lên vùng cao, nơi đơn vị cũ của Kiên đóng quân, vùng đất bạt ngàn những đồi dong riềng đỏ. Ở nơi ấy, tôi luôn có cảm giác được cùng anh ngắm những đồi hoa dong riềng.

 Là phó giám đốc bệnh viện huyện kiêm phụ trách khoa đông y, tôi đã tận dụng được nguồn dược liệu, đặc biệt là dong riềng đỏ ở địa phương để chuẩn bị làm đề tài nghiên cứu cấp quốc gia về thuốc Nam. Tôi đã có đầy đủ các cứ liệu để chứng minh có thể kết hợp giữa Tây y và Đông y để chưa trị những căn bệnh mạch vành, thận, xuất huyết ngoại vi từ cây hoa dong riềng đỏ.

* * *

Hôm nay trở về Trại Cau. Nơi ấy không còn Kiên nữa. Tôi lang thang trên dãy phố mới, cố tưởng tượng lại những hình ảnh xa xưa. Cố hình dung lại con đường sắt, cái ga xép bé nhỏ, những hố bom, vạt dong riềng quanh năm hoa đỏ. Tôi chợt nhớ lại câu chuyện về vạt hoa dong riềng nở mãi không tàn bên hố bom, dù qua hàng chục trận bom oanh tạc. Trong một hy vọng mong manh, tôi cắm cúi bước nhanh về phía đồi hoa dong riềng ngày trước. Không ngờ, ngay từ xa, tôi đã nhận ra vạt hoa dong riềng đỏ. Hố bom đã được lấp nhưng vạt hoa dong riềng hầu như vẫn giữ nguyên trạng. Vạt hoa nở nghiêng nghiêng trải dài trong nắng, trông vẫn giống như một chiếc khăn choàng đỏ thắm trùm kín một góc đồi. Hình như khi xây dựng công viên, các nhà thiết kế đã cố tình giữ lại vạt hoa dong riềng như giữ lại một dấu ấn chiến tranh. Cũng phải. Tôi còn nhớ, cái vạt hoa dong riềng ấy là một chuyện lạ, một kì tích của Trại Cau mà cho đến nay vẫn chưa ai có thể lý giải nổi.

Tôi rưng rưng nhìn vạt hoa dong riềng trước mặt, lòng bồi hồi nghĩ về Kiên. Chính ở nơi đây, tôi đã được anh đưa trở lại cuộc sống. Bàn tay anh đã hái và nâng niu từng cánh hoa dong riềng để tặng tôi trong tình bạn, tình yêu đầu đời. Trong sắc hoa kia đã thấm bao máu và nước mắt. Đứng trước vạt hoa nở lung linh trong nắng, tôi bỗng ngộ ra một điều, hình như trên đời này có những loài hoa tình yêu dù bị vùi dập, tàn phá, đau thương trong tử biệt sinh ly nhưng mãi không phai tàn. Với riêng tôi, và cả Kiên nữa, đó chính là loài hoa dong riềng đỏ.