Độc đáo điệu múa 'Loỏng nào' của người Tày

Hiện nay, đồng bào dân tộc Tày tại xã Bằng Thành vẫn gìn giữ được điệu múa truyền thống rất độc đáo mang tên Loỏng nào, với đạo cụ chính là những chiếc chiêng, trống, tạo nên âm thanh vui tươi, rộn rã trong các dịp lễ hội. Múa Loỏng nào là điệu múa đặc trưng, là nét văn hóa riêng có của địa phương.

Người dân xã Bằng Thành cùng nhau tập luyện, khôi phục lại điệu múa Loỏng nào.

Theo các bậc cao niên trong xã, điệu múa Loỏng nào bắt nguồn từ hoạt động tế lễ của các thầy cúng người Tày. Ban đầu, điệu múa được sử dụng trong các nghi lễ tâm linh. Trải qua thời gian, Loỏng nào dần được đưa vào các nghi lễ cúng trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu trong lễ hội lồng tồng đầu xuân, một lễ hội quan trọng của đồng bào dân tộc Tày.

Hằng năm, vào ngày mùng 8 tháng Giêng, những người đàn ông khỏe mạnh, có uy tín trong cộng đồng sẽ đảm nhiệm phần múa trong nghi lễ cầu mùa. Đây là thời điểm bà con tập trung đông đủ, cùng nhau tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống, gửi gắm ước mong về cuộc sống bình yên, mùa màng tươi tốt và làm ăn thuận lợi. Đối với người dân địa phương, điệu múa Loỏng nào không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, giúp gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Một đội múa Loỏng nào thường gồm 9 người đàn ông, trong đó, 6 người cầm chiêng, trống tạo nên nhịp điệu rộn ràng, 2 người chống gậy nhảy theo nhịp, tượng trưng cho hình ảnh gánh thóc lúa trong mùa thu hoạch cùng một người dẫn đoàn điều khiển nhịp điệu chung. Các động tác múa không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên, thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh của cộng đồng.

Anh Cà Lê Khâm, người dân thôn Phai Khỉm, xã Bằng Thành, cho biết: Từ nhỏ tôi đã được xem cha ông biểu diễn điệu múa này trong các dịp hội xuân. Mỗi lần diễn ra lễ hội bà con lại tập trung đông đủ để thưởng thức điệu múa Loỏng nào. Tuy nhiên, múa Loỏng nào cũng từng có thời gian đứng trước nguy cơ mai một. Năm 2009, một trận lũ lớn đã cuốn trôi nhà văn hóa của thôn cùng nhiều vật dụng, trong đó có bộ chiêng, trống phục vụ biểu diễn. Từ đó, việc tổ chức múa gặp nhiều khó khăn, hoạt động biểu diễn dần thưa vắng trong các lễ hội truyền thống.

Trước thực trạng đó, chính quyền địa phương cùng các nghệ nhân và người dân trong xã đã nỗ lực sưu tầm lại các động tác, khôi phục nhạc cụ và truyền dạy cho thế hệ trẻ. Đến năm 2019, điệu múa Loỏng nào chính thức được phục dựng và đưa vào các hoạt động văn hóa của địa phương. Ngoài các nghi lễ Cầu mùa, điệu múa còn được biểu diễn trong các dịp lễ hội, ngày hội đại đoàn kết, các chương trình giao lưu văn hóa, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.

Đáng mừng là hiện nay nhiều thanh niên trong xã đã chủ động tìm hiểu, học tập các động tác cơ bản để tiếp nối truyền thống của cha ông. Việc truyền dạy không chỉ giúp từng bước hồi sinh điệu múa cổ mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo tồn di sản văn hóa truyền thống.

Anh Hoàng Hoa Thám, Phai Khỉm (xã Bằng Thành), chia sẻ thêm: Chúng tôi rất vui khi điệu múa được khôi phục và tự hào khi được đem điệu múa đi biểu diễn giao lưu ở các hội xuân, ngày hội văn hóa các dân tộc trong tỉnh.

Múa Loỏng nào là sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, động tác múa và yếu tố tín ngưỡng dân gian. Điệu múa thể hiện quan niệm tôn kính thần linh, sống hòa hợp với thiên nhiên, đồng thời cổ vũ con người hướng tới những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Những nỗ lực của cộng đồng người Tày tại xã Bằng Thành trong việc bảo tồn điệu múa không chỉ góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa địa phương, mà còn tạo nền tảng để các giá trị truyền thống tiếp tục được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.