'Địa chỉ đỏ' bên đồi Phong Tướng

Ngày 28/5/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trịnh trọng trao Sắc lệnh phong quân hàm Đại tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp, Tổng Chỉ huy Quân đội Quốc gia và Dân quân tự vệ Việt Nam; phong quân hàm Trung tướng cho đồng chí Nguyễn Bình, quân hàm Thiếu tướng cho 9 đồng chí. Đã gần 80 năm trôi qua, nhưng sự kiện trọng đại ấy luôn mang một sức sống mãnh liệt. Đồi Pụ Đồn, ở xóm Tỉn Keo (xã Phú Đình) từ bấy giờ còn được gọi là đồi Phong Tướng - một “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ.

Quyết định mang tầm vóc lịch sử

Trước hương án vị Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam - một vị tướng cầm quân nhiều chiến dịch lớn đến toàn thắng, tiêu biểu là Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ - đã có bao thế hệ con dân đất Việt, cùng nhiều vị khách quốc tế đến đây kính cẩn dâng hương tưởng nhớ một con người vĩ đại - Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Di tích đồi Phong Tướng sừng sững, uy nghi giữa đại ngàn Việt Bắc. Trong không khí linh nghiêm, chúng tôi nghe rõ từng lời của cán bộ hướng dẫn viên Ban Quản lý các khu di tích quốc gia đặc biệt tỉnh Thái Nguyên: Vâng! Thưa các vị… Trong không khí trang nghiêm của buổi lễ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao sắc lệnh và căn dặn đồng chí Võ Nguyên Giáp: “Nhân danh Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trao cho chú chức vụ Đại tướng, để chú điều binh khiển sĩ, làm trọn sứ mạng mà quốc dân phó thác cho”.

Thời gian lặng lẽ trôi, nhưng một sự kiện trọng đại liên quan đến vận mệnh đất nước còn đó, được thức dậy mỗi ngày qua hoạt động du lịch và các thế hệ con cháu Việt Nam về nguồn để hiểu sâu sắc hơn về vị tướng của một dân tộc Anh hùng. Giữa không gian xanh thẳm của núi rừng Việt Bắc, đồi Phong Tướng hiện hữu bình yên bên chân đèo De, một bên là dãy núi trùng điệp, bên còn lại là cánh đồng Nà Lọm trải dài mang lại bao mùa no ấm.

Ngược dòng thời gian, khu vực dưới chân đồi Pụ Đồn năm xưa là Trại thiếu nhi Nà Lọm, nơi nuôi dưỡng những trẻ em phải rời xa gia đình vì đạn lửa chiến tranh. Cũng chính mái nhà mang đầy tình yêu thương con trẻ ấy được Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn làm địa điểm tổ chức sự kiện trọng đại phong hàm cấp tướng đầu tiên cho những vị chỉ huy của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Một không gian bình dị, nhà hội trường đơn sơ được bài trí lá cờ đỏ sao vàng, lọ hoa rừng hái vội cùng khẩu hiệu kháng chiến nhưng vô cùng trọng thể, thiêng liêng. Trong khung cảnh ấy một quyết định mang tầm vóc lịch sử đã được công bố. Đó cũng là một khoảnh khắc đặc biệt quan trọng quyết định đến vận mệnh của một dân tộc. Vị Đại tướng tài ba lỗi lạc đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam khi ấy mới 37 tuổi.

Từ đây, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người Anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam, vị Tổng tư lệnh trực tiếp lãnh đạo quân đội đi qua những chiến dịch oai hùng với bao chiến công chói lọi, góp phần làm nên độc lập, tự do cho dân tộc.

Nơi giáo dục truyền thống cho các thế hệ

Sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, tháng 10-1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng và đội quân cách mạng về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, còn lại với “Thủ đô gió ngàn” Việt Bắc là những di tích lịch sử. Đồi Pụ Đồn - đồi Phong Tướng - nằm trong hệ thống di tích quan trọng đặc biệt ấy.

Năm 2009, di tích đồi Pụ Đồn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Năm 2024, Di tích được khởi công xây dựng, tu bổ, tôn tạo. Trên khuôn viên rộng 3,2ha, các hạng mục công trình được xây dựng, gồm: Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà đón tiếp, nhà bia di tích, cổng nghi môn, khối đá lớn ghi tên công trình, bình phong đá, cột cờ và các hạng mục phụ trợ.

Sau Nhà tưởng niệm có rừng cây tỏa bóng mát, lối dẫn vào Nhà tưởng niệm được lát gạch sạch đẹp, có những thảm hoa nở tươi rói bốn mùa. Tất cả tạo nên một không gian trang nghiêm, thanh bình, đầm ấm nhưng mang chứa chiều sâu lịch sử kháng chiến. Nên bao người khi về đây thấy lòng hào sảng được về với cội nguồn. Nhất là với thế hệ trẻ được cảm nhận sâu sắc hơn về một thời cha ông ta đánh giặc. Đặc biệt là được trải nghiệm thực tế tại một di tích lịch sử ở vùng đất thủ đô kháng chiến giữa đại ngàn Việt Bắc.

Bởi trước đó mỗi người từng nhiều lần biết đến di tích này qua giờ học lịch sử trên giảng đường, trên sách vở. Chính vì thế, di tích đồi Pụ Đồn trở thành một không gian giáo dục truyền thống sống động. Hằng năm, nơi đây đón hàng nghìn lượt học sinh, sinh viên, cán bộ, chiến sĩ và du khách đến dâng hương, tìm hiểu về một giai đoạn lịch sử đất nước và được sống ở nơi làm nên lịch sử.

Năm 1948, Bác Hồ và Trung ương Đảng thống nhất để tăng vị thế cho lực lượng vũ trang đã quyết định phong hàm cho một số cán bộ cao cấp của quân đội. Người đầu tiên được phong hàm Đại tướng là đồng chí Võ Nguyên Giáp. Lúc đó đồng chí Võ Nguyên Giáp 37 tuổi. Buổi lễ phong tướng cho đồng chí Võ Nguyên Giáp được tiến hành trong ngôi nhà bằng gỗ, phên nứa, lợp tranh, cạnh bờ một con suối lớn. Đúng 13 giờ buổi lễ bắt đầu. Trong không khí trang nghiêm, Bác bước ra trước bàn thờ Tổ quốc, tay cầm bản Sắc lệnh, gọi đồng chí Võ Nguyên Giáp ra đứng bên cạnh. Mọi người chờ đợi Bác cất tiếng nhưng sao chẳng thấy Bác nói gì mà chỉ thấy Bác cầm mùi xoa lau nước mắt. Ai nấy đều vô cùng xúc động. Bên ngoài tiếng suối vẫn réo ầm ầm như tiếng vọng từ ngàn xưa dội về...