Chiến thắng 30-4-1975: và bài học về tự chủ chiến lược

Cách đây 51 năm, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, quân và dân cả nước đã vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ, kiên cường chiến đấu làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975, mà đỉnh cao là thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Xe tăng số hiệu 846 tiến vào Dinh Độc Lập do nhà báo Trần Mai Hưởng chụp ngày 30/4/1975.

Mùa Xuân năm 1975, sau khi bị mất toàn bộ quân khu 1 và 2, một nửa binh lực của quân ngụy đã bị tiêu diệt, trong thế tan rã chiến lược hầu như không thể cứu vãn nổi, quân đội Việt Nam cộng hòa vẫn hy vọng được quân đội Mỹ can thiệp, ra sức tổ chức lực lượng phòng ngự, lấy việc bảo vệ Sài Gòn làm mục đích chiến lược để có thể mặc cả với ta trong trường hợp dẫn đến thương lượng hòa bình. Chúng lần lượt tổ chức các tập đoàn phòng ngự từ xa, như tập đoàn phòng ngự Phan Rang, tập đoàn phòng ngự Xuân Lộc và sau đó là tập đoàn phòng ngự trực tiếp thành phố Sài Gòn –- Chợ Lớn.

Ngày 18-4-1975, ta tiến công Phan Rang, đập tan tuyến phòng ngự của địch ở đây, bắt sống Trung tướng Tư lệnh mặt trận Nguyễn Vĩnh Nghi. Ngày 21-4-1975, trước sức tiến công của ta, Sư đoàn 18 ngụy tháo chạy, Xuân Lộc thất thủ.

Các tuyến phòng ngự từ xa đã bị phá vỡ, địch co về phòng ngự trực tiếp thành phố Sài Gòn với ba tuyến phòng ngự: vòng ngoài (bán kính 25 - 30km), vòng ven và nội đô.

Giữa tháng 4-1975, Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch tiến công mang tên “Hồ Chí Minh” nhằm giải phóng Sài Gòn và toàn bộ miền Nam trước mùa mưa. Tất cả các lực lượng chiến lược được huy động cho chiến dịch này.

Sau khi đã hoàn thành công tác chuẩn bị và tập trung một khối lượng rất lớn lực lượng và phương tiện trong thời gian ngắn nhất ở vùng kế cận Sài Gòn, chiều 26-4-1975, ta nổ súng mở màn chiến dịch. Từ năm hướng các quân đoàn đồng loạt tiến công Sài Gòn.

Từ 26 đến 28-4-1975, ta chọc thủng tuyến phòng ngự vòng ngoài, đập tan sự kháng cự của các sư đoàn địch, tiếp cận Sài Gòn. Địch bị rối loạn hoàn toàn về chiến lược. Từ chiều 28-4-1975, các cánh quân ngụy không còn nhận được lệnh từ Tổng hành dinh và các tướng chỉ huy nữa vì họ đã tháo chạy ra nước ngoài.

Ngày 29-4-1975, quân ta tổng tiến công. Các binh đoàn bộ đội hợp thành tiến công trong hành tiến, tiêu diệt các cánh quân địch ngăn chặn và phản kích, nhằm thẳng các mục tiêu đã được phân công. Sáng 30-4-1975, trong thế thua đã rõ ràng, địch xin ngừng bắn, bộ đội ta vẫn kiên quyết tiến công. Các quân đoàn nhanh chóng đánh chiếm các mục tiêu. 11h30 ngày 30-4-1975, sau khi Dinh Độc Lập thất thủ, Tổng thống ngụy Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, kết thúc Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Chiến thắng 30-4-1975 là kết quả của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Đây  là chiến dịch tiến công chiến lược binh chủng hợp thành có quy mô lớn nhất trong lịch sử chiến đấu của quân đội ta. Chiến dịch được thực hiện trong tình huống hai bên mặt đối mặt, cùng biết rõ ý đồ và lực lượng của nhau, khó tạo nên yếu tố bất ngờ ngay cả trong phạm vi chiến thuật, do đó, là bước phát triển về nghệ thuật chỉ huy. Ta tiến công trên tất cả các hướng, tạo thành thế hợp vây ngay từ đầu, khiến địch chỉ còn cách chấp nhận tác chiến hoặc đầu hàng. Trong đột phá chiến dịch ta vừa đánh địch phòng ngự vòng ngoài, vừa dùng các binh đoàn mạnh thọc thẳng vào chiều sâu và đầu não địch, đánh quỵ địch nhanh chóng. Lần đầu tiên ta sử dụng bộ đội tăng thiết giáp tập trung ở quy mô cấp lữ đoàn, đảm nhiệm một hướng tiến công chủ yếu với tính chất là cụm cơ động thọc sâu phát huy được sức đột kích nhanh và tăng cường khả năng tác chiến trong hành tiến. Về chỉ đạo chiến lược, ta đã kết hợp chiến dịch với tiến công chiến lược trên toàn chiến trường, với sự nổi dậy của nhân dân, giành thắng lợi hoàn toàn. Chiến thắng 30-4-1975 mãi đi vào lịch sử dân tộc ta, là bản hùng ca bất diệt, khẳng định ý chí độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường và khát vọng hòa bình, biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và trí tuệ con người Việt Nam, tạo dấu ấn sâu sắc trong lịch sử thế giới.

Chiến thắng  30-4-1975 là biểu tượng của khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Thực tế cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ ở Việt Nam trong những năm 1954 –- 1975 không chỉ là cuộc chiến chống lại sự xâm lược của kẻ thù mà còn là cuộc đấu tranh để khẳng định quyền tự quyết của dân tộc. Bài học về độc lập và tự chủ vẫn còn nguyên giá trị trong thời đại ngày nay, khi các quốc gia phải đối mặt với áp lực từ toàn cầu hóa, sự phụ thuộc kinh tế và các thách thức về an ninh phi truyền thống. Song song đó, xu hướng áp đặt về nhiều mặt của một số nước lớn vẫn có thể tác động đến quyền tự quyết của các quốc gia.

Trong bối cảnh hiện nay, tự chủ không chỉ là vấn đề chính trị mà còn là khả năng tự lực trong kinh tế, khoa học, công nghệ và văn hóa. Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào giáo dục, nghiên cứu và phát triển công nghệ để giảm phụ thuộc vào các quốc gia khác, đồng thời bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc trước sự xâm nhập của các luồng văn hóa ngoại lai. Các yêu cầu này hiện nay vô cùng cấp thiết, đặc biệt là trong điều kiện về cạnh tranh chính trị và cuộc chiến thương mại của các nước lớn là rất phức tạp. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng mới đây đã nhấn mạnh đến sự tự chủ chiến lược.

Tự chủ chiến lược là sự kế thừa và phát huy truyền thống độc lập, tự chủ trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Gần một thế kỷ lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn kiên định và sáng tạo, không ngừng bổ sung phát triển nội dung và giá trị của tư tưởng độc lập tự chủ cho phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đất nước đứng trước vận hội mới để phát triển nhanh, bền vững. Đây là thời điểm lịch sử khi khát vọng về một đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng đang hội tụ đủ các điều kiện sẽ và đang trở thành hiện thực. Bối cảnh mới, vận hội mới có những cơ hội, thách thức đan xen đòi hỏi Đảng ta phải tiếp tục đổi mới tư duy lý luận, tầm nhìn chiến lược trong đó đường lối độc lập tự chủ được nâng lên tầm cao mới đó là tự chủ chiến lược nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước bền vững, hùng cường.

Nhân dân Sài Gòn - Gia Định đón chào đoàn quân giải phóng, ngày 30/4/1975. Ảnh của Peter Arnett, phóng viên Hãng tin AP (Mỹ).

Nếu độc lập, tự chủ là nền tảng để giữ vững quyền tự quyết con đường phát triển, thì tự chủ chiến lược là bước phát triển cao hơn, thể hiện năng lực làm chủ vận mệnh quốc gia trong một thế giới đầy biến động; biết định vị đúng vị thế, lựa chọn đúng hướng đi và chủ động điều chỉnh chiến lược phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Trên lĩnh vực chính trị, tự chủ chiến lược trước hết và quan trọng nhất là năng lực lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đảm bảo Nhà nước của chúng ta là Nhà nước do dân, vì dân. Trên lĩnh vực kinh tế, tự chủ chiến lược thể hiện năng lực chủ động tham gia định hình và nâng cao vị thế của nền kinh tế Việt Nam trong hệ thống kinh tế toàn cầu.

Trên lĩnh vực văn hóa, xã hội và phát triển con người, tự chủ chiến lược thể hiện ở nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Trên lĩnh vực quốc phòng - an ninh, tự chủ chiến lược thể hiện ở năng lực chủ động xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Trên phương diện đối ngoại, tự chủ chiến lược thể hiện ở năng lực Việt Nam chủ động định hình và thực thi đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác, phát triển vì lợi ích quốc gia, dân tộc, đóng góp vào hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của khu vực và trên thế giới.

Có thể thấy, tự chủ chiến lược không phải là sự khép kín hay tách rời khỏi thế giới, mà chính là nền tảng để Việt Nam chủ động hội nhập, tự tin hợp tác và kiên định bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa sức mạnh nội sinh với ngoại lực, giữa tự lực, tự cường với hội nhập quốc tế sâu rộng, để đất nước ta vững vàng trước thách thức, nắm bắt cơ hội và tiến bước mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới.