Nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân tộc

Sau hơn 4 năm thực hiện Nghị quyết số 10/NQ-CP về Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Thái Nguyên có nhiều chuyển biến về hạ tầng, giảm nghèo, sinh kế và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Tuy nhiên, một số chính sách, tiểu dự án còn triển khai chậm, hiệu quả giữa các địa bàn chưa đồng đều. 

Cụ thể hóa Chiến lược, Kế hoạch số 262/KH-UBND của UBND tỉnh đặt mục tiêu nâng cao đời sống, giảm nghèo, phát triển hạ tầng; trong đó phấn đấu 95% số xã vùng đồng bào DTTS và miền núi đạt chuẩn nông thôn mới, 100% hộ dân được sử dụng điện và trên 85% số xã, thôn có đủ hạ tầng thiết yếu.

Hiện Thái Nguyên có 82 xã thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi, gồm 36 xã khu vực III, 9 xã khu vực II, 37 xã khu vực I và 536 thôn đặc biệt khó khăn. Điều kiện phát triển giữa các địa bàn còn khác nhau, đòi hỏi chính sách phải sát với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn.

Tại Đồng Phúc, nơi đồng bào DTTS chiếm khoảng 99% dân số, việc thực hiện Chiến lược công tác dân tộc đã mang lại những chuyển biến rõ nét. Qua rà soát, đến nay 98% hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia, gần 100% sử dụng nước hợp vệ sinh và 100% người dân tham gia bảo hiểm y tế.

Ông Triệu Quang Hùng, Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc, cho biết: Các chương trình mục tiêu quốc gia đã tạo chuyển biến rõ về hạ tầng, đồng thời hỗ trợ phát triển sinh kế, giúp người dân có thêm điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao đời sống.

Kết quả giảm nghèo cũng cho thấy tác động tích cực của chính sách. Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm từ 10,29% đầu năm 2022 xuống 4,32% cuối năm 2025. Chương trình giảm nghèo bền vững đã đầu tư 63 công trình hạ tầng thiết yếu, triển khai 642 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất với 13.330 hộ tham gia; tổ chức 159 lớp đào tạo nghề cho 4.776 lao động và hỗ trợ nhà ở cho 458 hộ nghèo, cận nghèo.

Ông Hoàng Đình Nhuận, Phó Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh, cho biết, cùng với ưu tiên nguồn vốn cho các địa bàn khó khăn, ngân hàng chú trọng hướng dẫn người dân sử dụng vốn hiệu quả.

Bên cạnh những kết quả đạt được, qua giám sát cho thấy một số chính sách, tiểu dự án còn triển khai, giải ngân chậm. Theo ông Dương Quang Bạo, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, việc rà soát từng nội dung, từng địa bàn để xác định nguyên nhân, tháo gỡ vướng mắc và tăng cường hướng dẫn cơ sở là cần thiết, nhằm bảo đảm chính sách đúng đối tượng, đúng tiến độ.

Thực tế cho thấy, khó khăn không chỉ nằm ở nguồn lực mà còn ở khâu tổ chức thực hiện. Với 82 xã và 536 thôn đặc biệt khó khăn, điều kiện phát triển giữa các địa bàn không đồng đều; trong khi nhiều dự án hướng tới hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo. Nếu lựa chọn mô hình chưa sát thực tế, thiếu hướng dẫn hoặc tiến độ thực hiện chậm, hiệu quả hỗ trợ sẽ bị hạn chế.

Trong xây dựng nông thôn mới, trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh có 115/121 xã đạt chuẩn. Sau sắp xếp và rà soát theo bộ tiêu chí, có 42/77 xã cơ bản đạt chuẩn. Khoảng cách giữa các xã vì thế vẫn là vấn đề cần được nhìn nhận trong quá trình thực hiện mục tiêu 95% số xã vùng đồng bào DTTS và miền núi đạt chuẩn.

Bà Phó Thị Thủy, Trưởng Ban Dân tộc HĐND tỉnh, cho biết: Qua giám sát, việc thực hiện Nghị quyết số 10 đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng một số địa bàn còn khó khăn, việc tổ chức thực hiện chưa đồng đều. Do đó, cần rà soát sát thực tế, ưu tiên nguồn lực cho những địa bàn khó khăn và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở.

Kết quả giám sát cho thấy, để Chiến lược công tác dân tộc phát huy hiệu quả, vấn đề không chỉ là bố trí nguồn lực mà quan trọng hơn là đưa nguồn lực đến đúng nơi, đúng đối tượng và kịp thời tháo gỡ những vướng mắc ngay từ cơ sở. Đây là yếu tố quyết định để những kết quả về giảm nghèo, hạ tầng và sinh kế tiếp tục được chuyển hóa thành những thay đổi bền vững trong đời sống người dân.