Kiện toàn cán bộ cơ sở sau sắp xếp thôn, tổ dân phố

Trước yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp lại thôn, tổ dân phố, Thái Nguyên đã hoàn thành việc kiện toàn đội ngũ cán bộ cơ sở theo hướng tinh gọn, đồng bộ. Không chỉ giảm đầu mối quản lý, việc lựa chọn, bố trí cán bộ còn hướng đến xây dựng những hạt nhân lãnh đạo có năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu quản trị địa bàn ngày càng lớn. Kết quả bước đầu tạo nền tảng nâng cao hiệu lực hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục bồi dưỡng, trẻ hóa và hoàn thiện chính sách đối với đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố.

Bố trí nhân sự theo hướng tinh gọn, hiệu quả

Ngay sau khi Trung ương ban hành các quy định, hướng dẫn về sắp xếp thôn, tổ dân phố, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo triển khai đồng bộ với tinh thần khẩn trương, thống nhất. Mục tiêu xuyên suốt là giảm đầu mối quản lý, giảm số người hưởng phụ cấp từ ngân sách, sử dụng hiệu quả nguồn lực để đầu tư phát triển hạ tầng, đồng thời nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Theo Sở Nội vụ, trước khi sắp xếp, toàn tỉnh có 2.485 trong tổng số 3.145 thôn, tổ dân phố chưa đạt tiêu chuẩn theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP, chiếm 79,01%. Phần lớn các đơn vị có quy mô dân cư nhỏ, phân tán, dẫn đến nhiều đầu mối quản lý, làm giảm hiệu quả tổ chức hoạt động của hệ thống chính trị và sinh hoạt cộng đồng.

Từ thực tiễn đó, tỉnh xác định việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là giảm số lượng đơn vị hành chính ở khu dân cư mà là quá trình tổ chức lại không gian tự quản cộng đồng, gắn với kiện toàn tổ chức đảng, chính quyền và các đoàn thể; chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Để bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Quy định tạm thời về tiêu chuẩn chức danh Bí thư Chi bộ thôn, tổ dân phố; Ban Tổ chức Tỉnh ủy hướng dẫn cụ thể việc kiện toàn cấp ủy, bí thư, phó bí thư chi bộ sau sắp xếp.

Quan điểm của tỉnh là việc bố trí người hoạt động không chuyên trách phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan; ưu tiên lựa chọn những người có uy tín, trách nhiệm, am hiểu địa bàn, có năng lực vận động nhân dân, ứng dụng công nghệ thông tin và tham gia chuyển đổi số cộng đồng.

Từ gần 9.400 người hoạt động không chuyên trách tại 3.145 thôn, tổ dân phố trước đây, sau sắp xếp toàn tỉnh bố trí hơn 4.200 người tại 1.403 thôn, tổ dân phố. Song song với đó, các địa phương hoàn thành việc thành lập mới hoặc hợp nhất chi bộ, kiện toàn cấp ủy, Ban Công tác Mặt trận, các chi hội đoàn thể, tổ hòa giải, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, tổ công nghệ số cộng đồng và các mô hình tự quản. Việc kiện toàn đồng bộ các tổ chức ở khu dân cư giúp tăng cường vai trò lãnh đạo của chi bộ, nâng cao tính thống nhất trong lãnh đạo, quản lý và vận động Nhân dân.

Một trong những cơ sở quan trọng để các địa phương ổn định tổ chức là Nghị quyết số 42/2026/NQ-HĐND ngày 25/6/2026 của HĐND tỉnh quy định mức phụ cấp đối với 3 chức danh người hoạt động không chuyên trách gồm Bí thư chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố, Trưởng ban Công tác Mặt trận; đồng thời quy định mức hỗ trợ đối với các chức danh khác và chế độ kiêm nhiệm. Nghị quyết tạo hành lang pháp lý để các địa phương bố trí nhân sự, thực hiện chế độ, chính sách thống nhất, góp phần bảo đảm quyền lợi, động viên đội ngũ cán bộ cơ sở yên tâm công tác.

Thực tiễn triển khai cho thấy, việc sắp xếp không chỉ làm thay đổi quy mô địa bàn quản lý mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng đội ngũ cán bộ. Nhiều chi bộ sau sáp nhập có số lượng đảng viên, hộ dân tăng đáng kể, đòi hỏi người đứng đầu phải có năng lực tổ chức, điều hành và khả năng tập hợp quần chúng tốt hơn trước.

Đồng chí Hà Văn Dương, Bí thư Đảng ủy phường Phan Đình Phùng, thông tin: Ban Thường vụ Đảng ủy phường đã chỉ định 293 đồng chí tham gia cấp ủy của 60 chi bộ tổ dân phố sau sắp xếp, với độ tuổi bình quân 60,2 tuổi. Việc lựa chọn nhân sự được thực hiện trên cơ sở ưu tiên những cán bộ có kinh nghiệm thực tiễn, uy tín, đang đảm nhiệm các chức danh chủ chốt tại khu dân cư, đồng thời có trình độ chuyên môn và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin để đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện mới.

Ở phường Linh Sơn, đồng chí Nguyễn Đức Sơn, sinh năm 1992, là Bí thư Chi bộ trẻ nhất trong số 22 chi bộ được thành lập sau sắp xếp. Trước đó là Tổ trưởng tổ dân phố, sau khi được tín nhiệm bầu giữ thêm chức danh Bí thư Chi bộ, đồng chí xác định quy mô địa bàn lớn hơn, dân cư đông hơn đồng nghĩa với áp lực công việc cũng tăng lên. Tuy nhiên, với sự đoàn kết của tập thể cấp ủy và sự đồng thuận của nhân dân, đây cũng là cơ hội để xây dựng khu dân cư ngày càng văn minh, hiện đại.

Xây dựng đội ngũ kế cận đáp ứng yêu cầu mới

Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình kiện toàn đội ngũ cán bộ ở cơ sở cũng bộc lộ không ít khó khăn, nổi bật là bài toán tạo nguồn cán bộ kế cận. Tại nhiều địa phương, nhất là khu vực nông thôn, số lượng đảng viên trẻ còn ít; nhiều thanh niên có trình độ, năng lực lựa chọn làm việc tại các khu công nghiệp hoặc ngoài địa phương, dẫn đến thiếu nguồn nhân sự đáp ứng yêu cầu lâu dài.

Theo đồng chí Dương Thị Thu Hằng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tân Cương, trong giai đoạn chuyển tiếp, địa phương tiếp tục sử dụng đội ngũ cán bộ nhiều kinh nghiệm để bảo đảm sự ổn định trong quản lý, điều hành. Đây là giải pháp cần thiết nhằm duy trì hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, đồng thời tạo điều kiện để cấp ủy từng bước phát hiện, bồi dưỡng và chuẩn bị nguồn cán bộ trẻ thay thế.

Đồng chí Nguyễn Văn Ngọc, Bí thư Đảng ủy xã Kha Sơn, cũng cho rằng: Việc kiện toàn nhân sự sau sắp xếp gặp nhiều khó khăn, nhất là ở các chi bộ nông thôn. Để khắc phục, cấp ủy địa phương đang tăng cường tuyên truyền, phát hiện những nhân tố trẻ có trình độ, năng lực, tạo điều kiện tham gia các hoạt động ở cơ sở để từng bước bồi dưỡng, tạo nguồn, chuẩn bị cho công tác cán bộ trong những năm tới.

Thực tế này cho thấy việc kiện toàn tổ chức mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là xây dựng được đội ngũ cán bộ có đủ năng lực để đảm đương khối lượng công việc ngày càng lớn. Cùng với quá trình tinh gọn đầu mối, nhiều cán bộ hiện nay kiêm nhiệm nhiều chức danh, quản lý địa bàn rộng hơn, số hộ dân nhiều hơn, yêu cầu về chuyển đổi số, cải cách hành chính, giải quyết công việc phát sinh cũng cao hơn trước.

Để xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, tỉnh cần tiếp tục chỉ đạo các cấp ủy chủ động rà soát, phát hiện những nhân tố trẻ từ các phong trào ở địa phương để bồi dưỡng, quy hoạch từ sớm. Việc tạo nguồn cần được thực hiện thường xuyên, có lộ trình rõ ràng, tránh tình trạng hụt hẫng cán bộ khi đội ngũ hiện nay đến tuổi nghỉ hoặc không còn đủ điều kiện công tác.

Song song với đó, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện chính sách đối với cán bộ thôn, tổ dân phố, nhất là chế độ phụ cấp đối với các trường hợp kiêm nhiệm nhằm bảo đảm tương xứng với khối lượng công việc và trách nhiệm được giao. Chính sách phù hợp sẽ góp phần giữ chân đội ngũ cán bộ có năng lực, đồng thời tạo sức hút đối với lực lượng trẻ tham gia công tác ở cơ sở.

Đồng chí Hà Huy Thủy, Bí thư Chi bộ tổ dân phố 13, phường Linh Sơn, cho rằng: Bên cạnh chế độ, chính sách, việc tổ chức các lớp tập huấn ngắn hạn về kỹ năng quản lý, điều hành và ứng dụng công nghệ thông tin cũng rất cần thiết. Nội dung tập huấn cần thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt hỗ trợ đội ngũ cán bộ lớn tuổi nhanh chóng thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý địa bàn.

Có thể thấy, việc hoàn thành sắp xếp thôn, tổ dân phố và kiện toàn đội ngũ cán bộ ở cơ sở đã tạo nền tảng quan trọng để hệ thống chính trị hoạt động tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả hơn. Tuy nhiên, để những “hạt nhân” lãnh đạo ở khu dân cư thực sự phát huy vai trò, Thái Nguyên vẫn cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng và trẻ hóa đội ngũ cán bộ cơ sở. Đây sẽ là yếu tố quyết định để các thôn, tổ dân phố vận hành hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.