Tháo gỡ khó khăn cho các khu tái định cư cấp bách

Sau cơn bão YAGI năm 2024, nhiều dự án khu tái định cư cấp bách tại khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên được triển khai nhằm ổn định nơi ở cho các hộ dân nằm trong vùng nguy cơ sạt lở, mất an toàn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp không ít khó khăn do vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai, điều chỉnh kỹ thuật, thiếu nguồn vốn và ảnh hưởng của thời tiết. Trước yêu cầu phải hoàn thành các công trình trước mùa mưa lũ năm nay, các địa phương đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thi công để sớm đưa các khu tái định cư vào sử dụng.

Tại khu tái định cư thôn Bản Khắt, xã Quảng Bạch, các đơn vị đang triển khai thi công các hạng mục san nền, đường nội bộ, hệ thống thoát nước, cấp điện, cấp nước sinh hoạt và điện chiếu sáng. Đến nay, gói thầu san nền và cống hộp cơ bản hoàn thành khối lượng đào đắp; nhiều hạng mục khác được triển khai đồng bộ nhằm sớm đưa khu tái định cư vào sử dụng.

Dự án bố trí dân cư tập trung thiên tai cấp bách thôn Bản Khắt có tổng vốn đầu tư 26 tỷ đồng, triển khai từ tháng 6-2025 nhằm ổn định nơi ở cho 23 hộ dân, trong đó có 16 hộ thôn Nà Cà phải di dời khẩn cấp do nguy cơ sạt lở cao. Theo kế hoạch, công trình hoàn thành vào tháng 12-2025, song đến nay mới đạt khoảng 60% khối lượng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ điều kiện địa hình miền núi phức tạp và quá trình thi công phải điều chỉnh nhiều lần để phù hợp thực tế.

Bà Nông Thị Thủy, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Bạch, cho biết: Việc điều chỉnh thiết kế nhiều lần dẫn tới thay đổi diện tích thu hồi đất, phát sinh khó khăn trong kiểm kê, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện các thủ tục liên quan. Cùng với đó, thời điểm thi công trùng vào mùa mưa khiến tiến độ nhiều hạng mục bị ảnh hưởng. Một số vướng mắc liên quan đến hành lang an toàn lưới điện, thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng và cập nhật quy hoạch sử dụng đất cũng làm kéo dài thời gian thực hiện dự án.

Mặc dù nhiều khó khăn từng bước được tháo gỡ nhưng trở ngại lớn nhất hiện nay vẫn là thiếu nguồn vốn khi dự án còn thiếu hơn 7,85 tỷ đồng, trong khi năm 2026 chưa được bố trí kinh phí thực hiện. Địa phương kiến nghị các cấp, ngành chức năng sớm xem xét bổ sung nguồn vốn còn thiếu, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến thủ tục đất đai, chuyển mục đích sử dụng rừng và cập nhật quy hoạch để bảo đảm điều kiện triển khai dự án đúng tiến độ.

Tại xã Nam Cường, Dự án “Bố trí dân cư tập trung thiên tai cấp bách các thôn Nà Áng, Nà Pha, Nà Dầu” cũng đang được tập trung tháo gỡ khó khăn nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công. Dự án có tổng mức đầu tư 24 tỷ đồng từ nguồn vốn dự phòng ngân sách Trung ương, bố trí nơi ở ổn định cho 18 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ sạt lở cao.

Trong quá trình thi công, mưa bão cuối năm 2025 làm xuất hiện cung trượt lớn phía sau công trình, buộc dự án phải điều chỉnh giải pháp kỹ thuật để bảo đảm an toàn lâu dài cho khu tái định cư. Ông Trần Đức Trung Thiên, Chủ tịch UBND xã Nam Cường, thông tin: Địa phương đã hoàn thành kiểm đếm, thu hồi và giải phóng mặt bằng phần diện tích bổ sung phục vụ điều chỉnh dự án. Các đơn vị thi công đang tập trung hoàn thiện những hạng mục còn lại, phấn đấu đưa công trình về đích trước mùa mưa lũ năm nay.

Ngoài 2 dự án nêu trên, tại khu vực phía Bắc hiện còn Dự án bố trí dân cư tập trung thôn Khuổi Slưn, xã Chợ Rã và Dự án bố trí dân cư vùng thiên tai cấp bách thôn Khuổi Luông, xã Ba Bể cũng chậm tiến độ so với kế hoạch do gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai như địa hình thi công phức tạp, khối lượng san gạt lớn, thời tiết bất lợi và phát sinh vướng mắc về hạ tầng, mặt bằng thi công.

Thực tế cho thấy, các dự án bố trí dân cư, tái định cư cấp bách sau thiên tai tại vùng cao đều triển khai trong điều kiện đặc biệt khó khăn. Địa hình chủ yếu là đồi núi dốc, khối lượng san gạt lớn, thời tiết diễn biến thất thường, trong khi quá trình thực hiện còn phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và hạ tầng kỹ thuật. Một số công trình phải điều chỉnh, bổ sung hạng mục trong quá trình triển khai nên tiến độ bị ảnh hưởng.

Mặc dù các địa phương đều đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2025 nhưng đến nay nhiều dự án vẫn chưa đạt kế hoạch đề ra. Nhiều dự án mới đạt khoảng 60-80% khối lượng thi công, chủ yếu ở các hạng mục san nền, đường giao thông nội khu và hạ tầng thiết yếu. Trước thực trạng này, ngày 1/4/2026, Thường trực Tỉnh ủy ban hành công văn yêu cầu Đảng ủy UBND tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo UBND tỉnh cùng các sở, ngành liên quan khẩn trương rà soát toàn diện các dự án bố trí dân cư vùng thiên tai cấp bách trên địa bàn; làm rõ tiến độ, khối lượng thực hiện, tỷ lệ giải ngân cũng như những khó khăn, vướng mắc của từng dự án.

Cùng với đó, Thường trực Tỉnh ủy yêu cầu tập trung tháo gỡ các khó khăn liên quan đến quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện; đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân, bảo đảm hoàn thành các dự án trước mùa mưa năm 2026. Các địa phương cũng được yêu cầu chủ động rà soát khu vực có nguy cơ sạt lở, xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho người dân, tổ chức di dời tạm thời đối với các hộ nằm trong vùng nguy cơ cao, không để người dân tiếp tục sinh sống tại khu vực mất an toàn.

Hiện nay, tại các công trường, các đơn vị thi công đang tiếp tục huy động máy móc, nhân lực để hoàn thiện các hạng mục hạ tầng kỹ thuật. Các địa phương tăng cường phối hợp với đơn vị thi công nhằm tháo gỡ từng phần việc cụ thể, quyết tâm sớm hoàn thành các khu tái định cư, giúp người dân ổn định cuộc sống và giảm thiểu nguy cơ thiệt hại trong mùa mưa lũ.

Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền cùng nỗ lực tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện, các địa phương đang từng bước đẩy nhanh tiến độ thi công, sớm hoàn thiện các khu tái định cư để người dân có nơi ở an toàn, ổn định cuộc sống và yên tâm phát triển sản xuất sau thiên tai.