Khi những cơn say ảo để lại vết đau thật

Đêm ở Thái Nguyên thường có một vẻ yên bình rất riêng. Sau một ngày phố xá đông đúc, thành phố chậm lại dưới những vòm cây và ánh đèn vàng. Tiếng chổi tre của công nhân môi trường quét qua mặt đường xào xạc, như nhịp thở quen thuộc của phố. Người ta dễ tin rằng, đêm là lúc thành phố được nghỉ ngơi... Nhưng có những đêm, sự bình yên ấy bị xé toạc.

 

Những bóng đêm trên phố

Từ phía xa, tiếng xe máy gầm lên chát chúa. Những chiếc xe bị tháo ống xả rú ga lao đi trong bóng tối. Có tiếng kim loại quẹt xuống mặt đường tóe lửa. Bóng những cậu bé, cô bé ngồi sau tay lái, đeo khẩu trang, tay cầm gậy gộc, tuýp sắt, dao kiếm, phóng như gió dữ, bỏ lại phía sau nỗi sợ của những người dân lương thiện. Trong số những người phải đối diện trực tiếp với nỗi sợ ấy có chị Nguyễn Thị Huyền, công nhân Công ty Cổ phần Môi trường và Đô thị Thái Nguyên. Công việc của chị bắt đầu khi hầu hết mọi nhà đang chìm trong giấc ngủ. Đêm xuống, chị cùng đồng nghiệp lặng lẽ gom rác, quét lá, trả lại sự sạch sẽ cho từng tuyến phố. Công việc ấy vốn nhọc nhằn, nhưng với chị, nỗi ám ảnh lớn nhất không nằm ở mưa lạnh, bóng tối hay giấc ngủ hiếm hoi. Nó đến từ những nhóm thanh thiếu niên phóng xe dàn hàng ngang, vừa nẹt pô vừa kéo lê hung khí xuống mặt đường.

Nhiều khi chúng tôi không biết phải né tránh bằng cách nào. Các cháu đi thành từng đoàn, dàn hàng ngang bít kín cả lối đi, vừa nẹt pô inh ỏi vừa kéo lê hung khí rèn rẹt dưới đường. Giữa đêm khuya vắng vẻ, cảm giác tính mạng của mình vô cùng mong manh, lúc nào cũng bị đe dọa - chị Huyền chia sẻ, ánh mắt vẫn chưa hết sự thảng thốt khi nhắc lại những lần phải vội vã kéo xe rác nép sát vào vỉa hè để nhường đường cho đám đông hỗn loạn.

 

Điều đáng lo ngại nhất trong bức tranh tội phạm đường phố hiện nay là tính chất có tổ chức và chủ đích của các băng nhóm vị thành niên. Đây hoàn toàn không phải là những hành vi bộc phát nhất thời do say xỉn hay thiếu kiềm chế trong chốc lát. Nó là một quá trình được ấp ủ, lên kế hoạch và kích động. Từ vài lời khích bác qua lại trên mạng xã hội, những cái tôi ngông cuồng của tuổi dậy thì bị kích động. Chúng thành lập các hội nhóm trên không gian mạng, rêu rao những lời thách thức, hẹn địa điểm và thời gian để "huyết chiến".

Khi mạng ảo châm ngòi cho bạo lực thật

Thượng tá Ma Thái Sơn, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Thái Nguyên, người có nhiều năm theo dõi, bóc gỡ các loại tội phạm trên không gian mạng, nhìn hiện tượng này từ một góc sâu hơn. Theo ông, tình trạng thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật, nhất là ở lứa tuổi từ 12 đến 18, đang có chiều hướng gia tăng. Đáng lo là một bộ phận các em chịu tác động tiêu cực từ các nền tảng như TikTok, Facebook, nơi những trào lưu lệch chuẩn dễ dàng được khuếch đại bằng lượt xem, lượt thích và những bình luận cổ súy.

Từ độ chế xe điện, đua xe trái phép, lạng lách, đánh võng đến tụ tập gây rối trật tự công cộng, nhiều hành vi nguy hiểm đã bị một số em ngộ nhận thành cách thể hiện bản thân. Có em còn mang theo hung khí, quay clip đăng tải nhằm câu view, thu hút sự chú ý. Khi những nội dung ấy không bị lên án đúng mức, thậm chí còn được chia sẻ, tán thưởng, chúng tạo ra một thứ men kích động rất khó lường, khiến nhiều em khác bắt chước mà không nhận thức đầy đủ về hậu quả pháp lý và nguy cơ đối với xã hội.

 

Hậu quả là từ không gian ảo, những lời thách thức biến thành hành động thực tế. Cách đây chưa lâu, thông qua các biện pháp nghiệp vụ, Phòng An ninh mạng đã phát hiện và chặn đứng một nhóm thiếu niên cư trú tại địa bàn phường Phổ Yên. Nhóm này thường xuyên tổ chức đua xe, mang theo vỏ chai bia, dao kiếm rồi dùng điện thoại quay lại toàn bộ quá trình gây rối để phát sóng trực tiếp hoặc đăng tải lên TikTok. Điều đáng trăn trở là toàn bộ thành viên trong nhóm đều chưa qua tuổi 16.

Lời khai của một đối tượng cầm đầu nhóm này khiến những người làm công tác điều tra không khỏi day dứt. Trong sự hồn nhiên của tuổi mới lớn, các em lại nói về những cuộc tụ tập, quay clip, thách thức đánh nhau như một trò chơi thông thường: "Thứ 7 hằng tuần bọn cháu tập trung nhau tại quảng trường rồi 12h bắt đầu đi, khi đi thì bọn cháu quay lại video rồi sáng hôm sau đăng lên TikTok, mục đích để thách thức đánh nhau".

Từ những lời khai tưởng như rất trẻ con ấy, lực lượng chức năng lần ngược về nơi các cuộc chơi nguy hiểm được khởi phát, đó là không gian mạng. Chỉ trong quý I năm 2026, qua công tác rà soát, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Thái Nguyên đã phát hiện hơn 20 tài khoản TikTok, Facebook thường xuyên đăng tải, chia sẻ các video ghi lại cảnh thanh thiếu niên điều khiển xe mô tô, xe điện không đội mũ bảo hiểm, phóng nhanh, vượt ẩu, lạng lách trên đường. Nhiều đoạn clip còn thể hiện hành vi bốc đầu xe, đua tốc độ giữa các nhóm, mang theo dao, kiếm để phô trương thanh thế.

Sau khi xác minh, làm rõ, đơn vị đã chuyển hồ sơ đến các đơn vị nghiệp vụ và Công an các xã, phường, đề nghị xử lý 25 đối tượng. Từ thế giới ảo ấy, những cuộc chơi bắt đầu có đường đi cụ thể ngoài đời. Một tin nhắn hẹn nhau, một lời thách thức trong nhóm kín, vài tiếng rủ rê sau chầu rượu có thể đủ để kéo những đứa trẻ ra phố lúc nửa đêm. Khi đã ngồi lên xe, mang theo hung khí và bị kích động bởi đám đông, nhiều em không còn đủ tỉnh táo để nhận ra mình đang đặt cả bản thân lẫn người khác vào vòng nguy hiểm.

Một vụ va chạm giao thông giữa hai xe mô tô do nhóm thanh, thiếu niên điều khiển trên địa bàn phường Phan Đình Phùng mới đây là lời cảnh báo nhức nhối. Trước đó, nhóm này tụ tập, dùng khẩu trang che biển số, mang theo tuýp sắt, rồi lạng lách, đánh võng với tốc độ cao. Khi bị bắt, một đối tượng khai: “Bọn cháu có uống rượu, sau đó rủ nhau đi chơi tại các tuyến đường”. Chỉ vài chữ “rủ nhau đi chơi” nghe tưởng bình thường, nhưng phía sau đó là tốc độ, hung khí và sự coi thường tính mạng của bản thân cũng như những người xung quanh.

Đáng lo là trong suy nghĩ non nớt của nhiều em, tất cả chỉ như một cuộc vui. Các em chưa kịp hiểu rằng sự nổi tiếng ảo có thể phải trả bằng tai nạn thật, thương tích thật và có khi là những bản án thật. Chính ở ranh giới ấy, những khuôn mặt còn rất trẻ bắt đầu xuất hiện trong hồ sơ của lực lượng hình sự.

Cái giá của sự ngông cuồng

Trung tá Bùi Huy Cường, Phó Trưởng phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Thái Nguyên, đã nhiều lần trực tiếp làm việc với các nhóm thanh, thiếu niên vi phạm, điều khiến ông trăn trở là độ tuổi của các đối tượng ngày càng nhỏ. Có trường hợp mới 13 tuổi, cái tuổi lẽ ra còn được nhắc chuyện học hành, nền nếp, thì đã xuất hiện trong những vụ việc mang hung khí, tụ tập giải quyết mâu thuẫn trên đường phố.

Theo Trung tá Cường, phần lớn các em chưa nhận thức đầy đủ về pháp luật. Sự ham chơi, đua đòi, cộng với tác động tiêu cực từ mạng xã hội đã kéo các em vào những nhóm kín, nơi vài lời khích bác có thể biến thành thách thức, rồi thành những cuộc hẹn ngoài đời thật. Từ một mâu thuẫn nhỏ trên mạng, các em lôi kéo thêm bạn bè, tuyển chọn thành viên, mang theo hung khí, chọn những tuyến đường trọng điểm, khung giờ đêm khuya hoặc nơi vắng người để tụ tập, gây rối, thậm chí đánh nhau.

 

Có một điều đáng sợ trong những vụ việc này: Sự manh động thường đi cùng với sự non nớt. Ở ngoài đường, các em có thể phóng xe bạt mạng, hò hét, cầm dao kiếm để thị uy. Nhưng khi đứng trước cơ quan chức năng, nhiều em lại cúi đầu, lúng túng, sợ hãi. Những khuôn mặt còn chưa hết nét trẻ con ấy khiến người ta vừa giận, vừa xót.

Pháp luật không thể làm ngơ trước những hành vi nguy hiểm. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, các đối tượng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích, giết người, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng, cướp tài sản. Có những hành vi tưởng chỉ là bốc đồng, nhưng khi gây hậu quả nghiêm trọng, cái giá có thể kéo dài nhiều năm sau song sắt, đồng nghĩa với tuổi trẻ, trường lớp, nghề nghiệp và những cơ hội chưa kịp bắt đầu.

Trước sự manh động của loại tội phạm đường phố này, Công an tỉnh Thái Nguyên đã mở đợt cao điểm tấn công, trấn áp trong tháng 4 năm 2026. Các lực lượng nghiệp vụ được huy động, trong đó Tổ công tác đặc biệt 252 giữ vai trò nòng cốt, phối hợp với Công an các xã, phường khép kín địa bàn, tập trung vào những tuyến đường, khung giờ và địa điểm thanh thiếu niên thường tụ tập.

Những cuộc tuần tra được nối dài trong đêm. Ở các tuyến phố từng là nơi các nhóm thanh, thiếu niên hẹn nhau phóng xe, bốc đầu, mang hung khí gây rối, lực lượng chức năng tăng cường kiểm soát, phát hiện sớm, ngăn chặn từ xa. Bởi với loại tội phạm này, chỉ chậm một nhịp có thể là một vụ va chạm, một nhát dao, một sinh mạng bị đe dọa.

Chỉ sau 3 ngày triển khai cao điểm, lực lượng Công an toàn tỉnh đã phát hiện trên 220 đối tượng có biểu hiện hoạt động tội phạm đường phố; tạm giữ trên 150 phương tiện độ chế; thu giữ nhiều hung khí nguy hiểm như dao, kiếm, phóng lợn, gậy bóng chày, bình xịt hơi cay. Tính đến cuối tháng 4 vừa qua, Công an toàn tỉnh phát hiện, xử lý gần 500 đối tượng vi phạm, tạm giữ hơn 300 phương tiện và nhiều hung khí. Tính từ tháng 10 năm 2025 đến tháng 3 năm 2026, cơ quan chức năng đã xử lý 22 vụ việc vi phạm pháp luật, khởi tố 14 vụ với 134 bị can về nhiều tội danh nghiêm trọng.

Những con số ấy cho thấy sự quyết liệt của lực lượng chức năng. Nhưng phía sau mỗi vụ việc là một mái nhà bất an, một người mẹ khóc khản giọng, một người cha ngồi lặng nhìn con trong phiên toàn xét xử, một đứa trẻ bước qua ranh giới quá sớm. Bắt giữ, xử lý là cần thiết để bảo vệ sự bình yên cho cộng đồng. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, thì e rằng chưa đủ. Khi một nhóm bị triệt phá, một nhóm khác vẫn có thể hình thành nếu những nguyên nhân sâu xa chưa được nhận diện và chặn lại từ sớm.

Gốc rễ của câu chuyện nằm trong gia đình, nhà trường, môi trường sống và cách người lớn đồng hành với trẻ em trước thế giới mạng. Một đứa trẻ mang dao ra đường, phóng xe trong đêm khi chưa đủ tuổi, không tự nhiên mà có. Đằng sau đó có thể là sự buông lỏng, thiếu quan tâm, thiếu đối thoại hay có khi là chiếc xe được giao quá sớm, những cuộc đi đêm không ai hỏi, những đoạn clip bạo lực trong điện thoại không ai để ý.

Không thể phó mặc con trẻ cho nhà trường, càng không thể để mạng xã hội âm thầm dẫn dắt chúng. Sự bình yên thật sự chỉ bền vững khi mỗi gia đình biết kéo con mình lại trước khi quá muộn; khi nhà trường kịp nhận ra một nhóm bạn lệch hướng, một dấu hiệu cần được lắng nghe; khi cộng đồng không thờ ơ trước những biểu hiện lệch chuẩn đang len vào đời sống trẻ em. Dập tắt tội phạm đường phố cần những cuộc ra quân quyết liệt, nhưng để không còn những đứa trẻ lao vào bóng tối, cần thêm sự kiên nhẫn, trách nhiệm và tình thương đủ lớn từ gia đình, nhà trường và cả cộng đồng.