Thái Nguyên có diện tích đất tự nhiên 3.541,1 km2, dân số 1.100.000 người, trên địa bàn có 2 lưu vực sông chính là sông Cầu và sông Công, với diện tích lưu vực 4.430 km2, trong đó lưu vực sông Cầu 3.480 km2, sông Công 950 km2.
Địa hình phức tạp, hơn 80% diện tích lưu vực thuộc địa hình miền núi, gần 20% còn lại thuộc vùng trung du, đồng bằng, mức độ che phủ rừng của 2 lưu vực chỉ còn gần 50%. Sự biến đổi của lớp phủ thực vật trên bề mặt phần nào đã ảnh hưởng đến sự cân bằng sinh thái, gây nên những biến đổi bất lợi.
Hiện toàn tỉnh có 45,6 km đê, ngoài ra còn có 1.146 công trình thuỷ lợi, trong đó có 396 hồ chứa nước, đặc biệt là hồ Núi Cốc có dung tích chứa 200 triệu m3 nước; 504 công trình hồ đập dâng các loại; 247 trạm bơm phục vụ tưới và tiêu úng, các công trình hồ, đập mối đa số được xây dựng từ trước năm 1990.
Theo nhận định của Ban chỉ huy Phòng chống lụt bão (PCLB) tỉnh: Năm nay, Thái Nguyên có khả năng chịu ảnh hưởng của hoàn lưu bão từ 2 đến 3 cơn. Những tháng đầu mùa và cuối mùa mưa lũ, lượng mưa xấp xỉ ở mức cao hơn trung bình nhiều năm. Những tháng giữa mùa, lượng mưa ở các khu vực đạt mức xấp xỉ trung bình nhiều năm. Về lũ, sông Cầu có khả năng xảy ra từ 4 đến 6 trận lũ, trong đó có 2 đến 3 trận lũ từ báo động cấp I trở lên. Sông Công có khả năng từ 3 đến 5 trận lũ, trong đó có từ 1 đến 2 trận lũ từ báo động cấp I trở lên. Đỉnh lũ cao nhất trong năm trên sông Cầu xấp xỉ báo động III, sông Công xấp xỉ báo động II… Đây là năm có thời tiết diễn biến hết sức phức tạp, cần chủ động đề phòng lũ lớn, sạt lở đất, đá xảy ra, nhất là khu vực miền núi, ven các quốc lộ, sông, suối và khu vực khai thác hầm mỏ.
Qua kiểm tra hiện trạng, Ban chỉ huy PCLB xác định có 3 khu vực trọng điểm là Đoạn từ km8 đến km9 thuộc đê Chã (Phổ Yên); đoạn từ km4 đến km4+200 đê Hà Châu (Phú Bình) và khu vực cống số 3 đê Chã (Phổ Yên). Các đoạn đê nêu trên thân đê do nhiều lần tu bổ nhưng nền đê yếu, lớp phủ mỏng, đê nằm sát thềm sông, có đoạn bị tàu, thuyền khai thác cát, sỏi trái phép khoét sâu vào lòng sông, tạo thành vực ở chân kè. Phía trong đồng có nhiều ao, thùng đấu trước đây thường xuất hiện mạch đùn, mạch sủi, bãi sủi và giếng phụt…
Để hạn chế thiệt hại tới mức thấp nhất, Ban chỉ huy PCLB tỉnh đã có phương án bảo vệ trọng điểm, trong đó có 5 tuyến đê bảo vệ cho các khu dân sinh, kinh tế, khu công nghiệp của Trung ương và địa phương, các cơ sở quốc phòng, Quốc lộ 3, đường sắt Hà Thái thuộc huyện Phú Bình, Phổ Yên và T.P Thái Nguyên.
Ngay từ lúc này, các địa phương tăng cường chế độ tuần tra, canh gác, phát hiện sớm những sự cố của đê, kè, cống, đánh dấu khoanh vùng để xử lý. Ban chỉ huy PCLB các cấp củng cố lại biên chế của đội ngũ xung kích hộ đê, tìm kiếm cứu nạn. Vận dụng phương châm 4 tại chỗ để xử lý giờ đầu, dùng lực lượng, vật tư tại chỗ để xử lý nhanh.
Hiện các lực lượng tham gia cứu hộ đê đã sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống. Tại xã Tiên Phong (Phổ Yên) có 50 người tham gia lực lượng xung kích, cùng đó là 150 người thuộc lực lượng hiệp đồng gồm Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Trung đoàn 209, sư đoàn 312-Quân đoàn I. Các địa điểm lấy cát, sỏi, đất, đá thuận tiện; hàng nghìn cọc tre, bao tải các loại, máy phát điện, phương tiện thông tin liên lạc và thuyền, bè đã sẵn sàng, đặc biết các tuyến đường ra-vào ứng cứu, hộ đê, cứu người cứu nạn được các địa phương có công trình đê điều, kè đập… phát dọn, tu sửa thông thoáng.
