Áp dụng ISO trong cải cách hành chính

UBND tỉnh Thái Nguyên đã công bố bộ thủ tục hành chính chung cho các sở, ban, ngành của tỉnh và Bộ thủ tục hành chính chung cho cấp huyện, cấp xã và đầu tư công nghệ thông tin trong cải cách hành chính để việc giải quyết công việc của các cấp, ngành được hiệu quả hơn.

Đặc biệt, mới đây UBND tỉnh đã tiếp tục chỉ đạo 7 sở, ngành áp dụng tiêu chuẩn ISO vào giải quyết công việc chuyên môn để đẩy nhanh tiến độ cải cách hành chính công. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện việc áp dụng này lại nảy sinh nhiều bất cập.

Sau hơn một năm rà soát, bộ phận giúp việc đã tham mưu để UBND tỉnh chính thức công bố bộ thủ tục chung của 19 sở, ban, ngành trong tỉnh với 939 thủ tục, bộ thủ tục hành chính chung cho cấp huyện với 179 thủ tục, cấp xã 103 thủ tục. Đây mới là kết quả rà soát thủ tục hành chính bước đầu và trong năm nay sẽ tiếp tục rà soát để loại bỏ tối thiểu 30% số thủ tục hành chính  nêu trên.

Không dừng ở đó, để giải quyết gần 17 nghìn hồ sơ vụ việc ở các cơ quan cấp tỉnh; trên 27,7 nghìn hồ sơ vụ việc của cấp huyện và hàng trăm nghìn vụ việc của cấp xã, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án "Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN 9001:2000 vào hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước trên địa bàn giai đoạn 2008-2010" và trong năm 2009, UBND tỉnh cho phép 7 sở gồm: Công thương; Kế hoạch và Đầu tư; Khoa học và Công nghệ; Tài chính; Tài nguyên và Môi trường; Xây dựng; Văn hoá Thể thao và Du lịch tiến hành áp dụng hệ thống này vào hoạt động cải cách hành chính. Mục tiêu của tỉnh trong chương trình này là việc xử lý công việc của các cơ quan Nhà nước được khoa học, hợp lý, tạo điều kiện để người đứng đầu cơ quan hành chính kiểm soát quá trình giải quyết công việc. Với những ưu điểm của ISO nên mọi người cho rằng đây sẽ là "phương thuốc hữu hiệu" để thực hiện công tác cải cách hành chính.

Qua thực tế áp dụng tiêu chuẩn ISO vào công tác cải cách hành chính của Sở Nội vụ và một số ngành trong tỉnh cho thấy: Việc quản lý, giải quyết công tác chuyên môn của các đơn vị này đã tốt hơn, nhất là trong mối quan hệ giữa cơ quan Nhà nước với các tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên, do hệ thống pháp lý và quy trình tác nghiệp, hoạt động nghiệp vụ của các cơ quan Nhà nước luôn có sự thay đổi, bổ sung nên việc áp dụng tiêu chuẩn ISO cũng nảy sinh những vướng mắc nhất định. Đồng chí Trần Dương Thịnh, Giám đốc Sở Nội vụ cho biết: "Trước khi áp dụng tiêu chuẩn ISO, chúng tôi đã cùng với đơn vị tư vấn rà soát lại quy trình giải quyết công việc của từng bộ phận chuyên môn và đánh giá mặt được, hạn chế của từng bộ phận. Sau đó, mới chọn ra một số quy trình, đầu việc quan trọng để áp dụng tiêu chuẩn ISO vào quản lý. Kết quả là đã có sự thay đổi trong việc phân cấp, phân khúc trong quá trình giải quyết công việc. Đặc biệt trách nhiệm của cán bộ trực tiếp thụ lý, giải quyết công việc được cụ thể, rõ ràng. Song, qua thực tế áp dụng tiêu chuẩn ISO vào cải cách hành chính ở Sở Nội vụ cũng cho thấy sự ổn định trong quy trình giải quyết công việc không cao do thường xuyên thay đổi về các quy định của Nhà nước nên buộc các tiêu chí quản lý theo ISO đã xây dựng trước đó cũng phải thay đổi theo".

Đối với 7 cơ quan được tỉnh quyết định cho phép áp dụng tiêu chuẩn này vào giải quyết công tác chuyên môn cũng lúng túng khi chọn lựa quy trình, đầu việc để ưu tiên áp dụng tiêu chuẩn ISO. Do vậy, một số đơn vị đã sử dụng luôn những thủ tục trong bộ thủ tục hành chính chung đã công bố để áp dụng tiêu chuẩn ISO nên hai công việc này nhiều khi trùng lặp, khó tách bạch. Đồng chí Trần Đức Thái, Thư ký của Ban chỉ đạo tỉnh về thực hiện Đề án này cho biết: "Việc đưa ra bao nhiêu quy trình, đầu việc để áp dụng tiêu chuẩn ISO là do sự chủ động của các đơn vị. Nhưng lãnh đạo tỉnh yêu cầu các đơn vị áp dụng tiêu chuẩn ISO phải chọn những quy trình, đầu việc có quan hệ trực tiếp với nhân dân để ưu tiên thực hiện trước…". Thêm nữa là chi phí cho việc áp dụng tiêu chuẩn ISO vào công tác chuyên môn cho một đơn vị rất tốn kém (sau 2 năm thực hiện Đề án trên địa bàn tỉnh đã tiêu tốn trên 5 tỷ đồng) và khi các đơn vị đã áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO hàng năm phải thuê các chuyên gia trong lĩnh vực này đánh giá để cấp lại chứng nhận cho từng quy trình, đầu việc cụ thể với chi phí trung bình khoảng 7 triệu đồng/năm.

Tiêu chuẩn ISO được Chính phủ xác định là một trong những giải pháp để thực hiện hiệu quả công tác cải cách hành chính trong thời gian tới và điều này đã được khảng định trong Quyết định số 118 của Thủ tướng Chính phủ ngày 30-9-2009 về "Đẩy mạnh việc áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2000 vào hoạt động của các cơ quan quản lý Nhà nước". Nhưng nêu việc triển khai công tác này trên địa bàn tỉnh không được thực hiện bài bản, khoa học và việc kiểm tra, đánh giá không được thực hiện thường xuyên thì ISO chỉ là ảo vọng, ít tác dụng đối với công tác cải cách hành chính của các đơn vị và nó sẽ "chết yểu" ngay sau khi Đề án của tỉnh kết thúc.