Trong 25 năm qua, từ thời kỳ đất nước còn khó khăn đến khi bước vào thời kỳ hội nhập và phát triển, Giải thưởng Kovalevskaia vẫn có uy tín cao, tiếp thêm sức mạnh cho các nhà khoa học nữ trên con đường nghiên cứu.
Năm 1985, Giải thưởng Kovaleskaia được trao cho hai nhà khoa học nữ đầu tiên của Việt Nam, đến nay đã có 15 tập thể và 34 nhà khoa học nữ xuất sắc được vinh dự nhận giải thưởng này.
Mặc dù đã 25 năm trôi qua, nhưng cảm xúc và hình ảnh của buổi lễ đón nhận Giải thưởng Kovaleskai vẫn vẹn nguyên trong ký ức của Giáo sư Nguyễn Thị Kim Chi - nguyên Phó Tổng giám đốc Liên hiệp các Xí nghiệp dược Việt Nam. Bà Chi cùng bà Bùi Thị Tý, là hai nhà khoa học nữ đầu tiên của Việt
Bà Nguyễn Thị Kim Chi chia sẻ: “Lúc nhận phần thưởng tôi rất vui mừng, xúc động. Phần thưởng này với tôi vô cùng cao quý, động viên tôi những lúc khó khăn. Bà Kovaleskaia là nữ tiến sỹ đầu tiên của nước Nga, phải giả danh là nam giới, vượt qua muôn vàn khó khăn để có được thành công. Nhận giải thưởng mang tên bà, tôi tự nhận thấy bản thân phải cố hết sức để làm tốt công tác nghiên cứu. 25 năm qua, giải thưởng vẫn giữ được uy tín, có thêm nhiều tập thể, cá nhân được giải”.
Không chỉ riêng bà Chi mà nhiều nhà khoa học nữ đều coi giải thưởng Kovaleskaia là cột mốc đáng nhớ trong sự nghiệp và tiếp thêm động lực vượt qua những rào cản, thách thức trên con đường nghiên cứu khoa học.
Thành quả nghiên cứu khoa học của các chị khá đa dạng, và đã được ứng dụng vào thực tiễn trong nhiều ngành khác nhau, đem lại hiệu quả thiết thực. Đó là những công trình như “Hoàn thiện công nghệ sản xuất màng lọc thuốc tiêm dịch truyền, màng lọc vi trùng và màng tiền lọc” của chị Lê Viết Kim Ba được sử dụng rộng rãi trong các cơ sở y tế trong nước; sản phẩm “Sơn và vật liệu chống thấm cho vùng nhiệt đới” của chị Nguyễn Thị Hoè được phổ biến rộng rãi ở nhiều công trình xây dựng trong và ngoài nước.
Đặc biệt, có những nghiên cứu đã được ứng dụng rất nhiều “cho phụ nữ, vì phụ nữ”, như công trình “Thụ tinh trong ống nghiệm” của chị Nguyễn Thị Ngọc Phượng và tập thể cán bộ Bệnh viện Từ Dũ đã đem lại hạnh phúc cho biết bao gia đình hiếm muộn….
Theo bà Ann Koblitz, một trong những người sáng lập và đóng góp về tài chính cho Quỹ giải thưởng Kovaleskaia - người đã gắn bó với các nhà khoa học nữ của Việt Nam trong suốt 25 năm, để đạt được những thành tích trong khoa học đáng ghi nhận, các chị đã nỗ lực hết mình, vượt qua nhiều rào cản của chính bản thân, gia đình và xã hội. Các chị đã khéo léo sắp xếp tốt công việc gia đình để vừa đạt thành tích cao trong nghiên cứu khoa học vừa làm tròn thiên chức của người phụ nữ.
Bà Ann Koblitz cho biết: “Trong sự phát triển của khoa học Việt
Mặc dù hiện tại có nhiều giải thưởng khác nhau, nhưng với tiêu chí và ý nghĩa của giải thưởng Kovalevskaia, nhiều nữ cán bộ khoa học vẫn xem việc được nhận giải là một sự ghi nhận đáng tự hào về hoạt động khoa học của bản thân. Cùng với những cố gắng âm thầm, bền bỉ, dẻo dai của các nhà khoa học nữ; Ðảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tạo điều kiện để phụ nữ phát triển và thúc đẩy bình đẳng giới.
Tuy vậy, theo bà Phạm Thị Trân Châu, Phó Chủ tịch Uỷ ban giải thưởng Kovaleskaia, trong những năm qua, số chị em được nhận các giải thưởng về khoa học là không nhiều và trên thực tế, cũng không có nhiều nữ sinh đam mê với công tác nghiên cứu và mong muốn trở thành nhà khoa học. Do đó, bà Châu cho rằng, Nhà nước cần quy hoạch đào tạo các nhà khoa học nữ; ưu tiên cấp học bổng cho sinh viên nữ ở bậc đại học và sau đại học, đặc biệt đối với những em tha thiết với khoa học nhưng gặp nhiều khó khăn: “Tổng kết 25 năm, tôi có dịp đọc lại hồ sơ của các chị nộp thấy rằng các chị đều phát triển, đạt nhiều thành tựu mới trong khoa học. Nhiều chị đạt danh hiệu thầy thuốc nhân dân, nhà giáo nhân dân, và đạt huân chương các cấp. Tôi mong rằng, tỷ lệ phụ nữ làm khoa học ngày càng tăng. Để làm được điều này, Nhà nước cần quy định cụ thể một tỷ lệ nữ trong các đợt xét học bổng, phải tạo cơ hội bình đẳng - tạo điều kiện bình đẳng cho phụ nữ…”.
Trong 25 năm qua, từ thời kỳ đất nước còn khó khăn đến khi đất nước bước vào thời kỳ hội nhập, phát triển, Giải thưởng Kovalevskaia ngày càng khẳng định được uy tín rộng rãi trong toàn xã hội, và tiếp thêm sức mạnh cho các nhà khoa học nữ trong sự nghiệp nghiên cứu của mình, đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Giải thưởng đáp ứng một nhu cầu thực sự của các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nói riêng là: cần động viên, phát triển lực lượng nữ tham gia vào nghiên cứu khoc học tự nhiên, một lĩnh vực có vai trò cơ sở, then chốt trong nền kinh tế tri thức mà chúng ta đang tiến đến.
.jpg?width=300&height=-&type=resize)
