Khuyến học ở quê nghèo

Ôn Lương là một xã thuần nông nghèo của huyện Phú Lương, đời sống của bà con chủ yếu chỉ trông vào cây lúa, dịch vụ chưa phát triển. Hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn ở mức cao, chiếm 31,8%. Thế nhưng công tác khuyến học ở đây lại được bà con thực hiện rất tốt…

Trong một chuyến công tác đầu tháng 4-2010, chúng tôi có dịp về xã Ôn Lương (Phú Lương), vừa về đến đầu xã đã nghe mấy cậu học trò rôm rả khoe nhau những điểm 10 cô giáo vừa chấm, Có 1 em bảo: “Năm nay tớ sẽ chăm chỉ học để quyết tâm giành học bổng cụ Tĩnh”. Tò mò về học bổng cậu học trò nọ đề cập, chúng tôi vào UBND xã để tìm hiểu. Vừa nghe chúng tôi hỏi, đồng chí Phan Thanh Thuý, Chủ tịch UBND xã cười và nói: À, chuyện là cụ Phan Văn Tĩnh quê gốc ở Ôn Lương nhưng đã thoát ly đi công tác và sống tại Hà Nội nhiều năm. Trước khi qua đời, cụ có viết di chúc gửi về quê. Trong di chúc, cụ nói: Tôi đã gửi 5 triệu đồng vào Kho bạc huyện Phú Lương. Số tiền này tôi dành cho các cháu học sinh có thành tích học tập cao của xã Ôn Lương. Hằng năm, xã trích lãi suất để thưởng cho 3 cháu đạt giải học sinh giỏi cấp huyện và cấp tỉnh. Thực hiện di chúc này, 5 năm nay, sau khi tổng kết năm học, xã lại trích lãi suất để thưởng cho các em có thành tích học tập cao, có năm 4-5 em đều đạt giải, xã lại trích Quỹ Vì trẻ thơ để thưởng thêm. Đến nay đã có trên 20 em được nhận học bổng cụ Tĩnh.

Giới thiệu thêm về công tác khuyến học ở địa phương, đồng chí Chủ tịch UBND xã cho biết: Ôn Lương là một xã thuần nông nghèo, đời sống của bà con chủ yếu chỉ trông vào cây lúa, dịch vụ chưa phát triển. Hiện nay, tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn ở mức cao, chiếm 31,8%. Nghèo là vậy, nhưng công tác khuyến học ở đây lại được bà con thực hiện rất tốt, đặc biệt là dòng họ Phan. Ôn Lương có 860 hộ với trên 1.000 nhân khẩu thì họ Phan chiếm khoảng 50%. Dòng họ Phan ở Ôn Lương được chia làm 3 nhánh.

Dẫn chúng tôi ngược núi lên nhà ông Phan Văn Hoan, người luôn tâm huyết với sự học của con cháu họ Phan, đồng chí Chủ tịch xã giới thiệu: Ông Hoan là người đầu tiên phát động phong trào xây dựng Quỹ Khuyến học gia đình ở địa phương đấy. Từ năm 2004 đến nay, cứ vào ngày rằm tháng Bảy, ông lại họp các con cháu lại để thưởng cho những cháu có thành tích học tập cao. Đồng thời, ông cũng vận động các con đóng góp tiền xây dựng Quỹ. Trong căn gác nhà sàn cũ kỹ, ông Hoan đưa cho chúng tôi xem những tấm giấy khen của các cháu mình. Ông tâm sự: Cuộc đời tôi đã thấm thía lắm cái khổ vì không được học hành đến nơi đến chốn. Trước kia, vì nghèo mà không được đi học. 22 tuổi, tôi lấy vợ và đẻ liền 10 mặt con. Tôi luôn động viên các con đến lớp học lấy kiến thức để cuộc đời sau này bớt khổ. Nhưng cuộc sống nhọc nhằn quá, đồng lương ít ỏi của một cán bộ kế toán ngân sách xã như tôi không đủ trang trải cho các con ăn học, khiến chúng lần lượt bỏ học phụ bố mẹ kiếm kế sinh nhai. Chỉ có con trai thứ ba là học lên đại học hiện đang làm Trưởng trạm Y tế xã. Đời mình đã không được học, các con cũng học hành dở dang, đến lượt các cháu, tôi nhất định phải động viên chúng học hành đến nơi đến chốn. Để động viên các cháu học, tôi luôn dành dụm từng đồng từ tiền bán hàng tạp hóa để thưởng cho các cháu mỗi khi chúng đạt danh hiệu học sinh giỏi, tiên tiến. Năm 2004, khi các con đã yên bề gia thất có kinh tế ổn định, tôi mới vận động chúng đóng góp để xây dựng Quỹ Khuyến học gia đình. Mức đóng góp mỗi đứa 100 nghìn đồng/năm. Từ số tiền này mỗi năm tôi thưởng cho các cháu theo các mức: đỗ vào đại học: 200 nghìn đồng; cao đẳng 150 nghìn đồng; trung học chuyên nghiệp 100 nghìn đồng; học sinh học lực giỏi: 20 nghìn đồng; khá: 10 nghìn đồng, lên lớp 5 nghìn đồng. Mặc dù số tiền thưởng không nhiều, nhưng đây là nguồn khích lệ động viên các cháu thi đua học tập. Điều đáng mừng là 14 người cháu của tôi đều ngoan ngoãn, chăm chỉ học hành. Hiện có 1 cháu đã học lên cao đẳng, còn lại các cháu đều đang học phổ thông, chúng đều đạt học lực khá trở lên.

Không chỉ các gia đình chăm chút việc động viên con cháu mình học tập mà xã cũng có nhiều hoạt động nhằm khơi dậy phong trào khuyến học trong dân. Hằng năm, UBND xã đều phối hợp với Trường THCS và Trường Tiểu học để chọn ra những học sinh hoàn cành khó khăn có thành tích học tập tốt. Gần đây nhất là vào dịp 26/3, UBND xa đã phối hợp với Trường Tiểu học tổ chức đêm giao lưu văn hóa văn nghệ với chủ đề “Thắp sáng ước mơ thiếu nhi Việt Nam”. Buổi giao lưu này nhằm mục đích vận động cán bộ, nhân dân trong xã và các xã lân cận tham gia đóng góp ủng hộ tiền để giúp đỡ những học sinh vượt khó học giỏi. Buổi giao lưu đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của bà con nhân dân với số tiền thu được trên 10 triệu đồng. Ngay tại buổi giao lưu, 2 học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn là: Nguyễn Thảo Nam và Nguyễn Thị Thuỳ, học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Ôn Lương đã được tặng số tiền 300 nghìn đồng/em. Số tiền thưởng tuy nhỏ nhưng là nguồn động viên lớn đối với các em, giúp các em khắc phục khó khăn vươn lên học tập tốt, đồng thời cũng tạo động lực để các em thi đua học tập.

Được biết, hiện nay xã đang có kế hoạch lập bia ghi danh những người con của địa phương đỗ đạt cao. Đây cũng là cách tôn vinh những người học giỏi, động viên, khuyến khích nhân dân học tập, tạo không khí thi đua học hành của thế hệ cháu con.