Tiểu thương chợ Thái chật vật trước làn sóng mua sắm online

Từng là địa chỉ mua sắm sầm uất bậc nhất của Thái Nguyên, chợ Thái nay xuất hiện ngày càng nhiều ki-ốt đóng cửa, treo biển sang nhượng nhưng ít người hỏi thuê. Sự trầm lắng của khu chợ nằm giữa trung tâm của tỉnh phản ánh rõ sức ép từ thay đổi thói quen tiêu dùng, sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình kinh doanh truyền thống nếu muốn tiếp tục tồn tại.

Nằm ở trung tâm phường Phan Đình Phùng, cách Quảng trường Võ Nguyên Giáp chưa đầy 500m, chợ Thái từng là địa chỉ mua sắm quen thuộc của người dân Thái Nguyên. Một tiểu thương nhớ lại, trước đây mỗi dịp cao điểm khách đến đông, muốn đi qua các dãy hàng phải chen chân, ngày Tết còn phải bố trí thêm bãi gửi xe bên kia đường.

Sau đợt cải tạo lớn giai đoạn 2008-2010, chợ Thái được xây dựng thành tòa nhà 4 tầng với hàng trăm ki-ốt, kỳ vọng trở thành trung tâm thương mại hiện đại của địa phương, kinh doanh đa dạng từ thực phẩm, quần áo đến đồ gia dụng.

Tuy nhiên, hiện nay bên trong chợ khá vắng vẻ, kể cả dịp cuối tuần hay lễ, Tết. Theo ghi nhận của phóng viên, tại nhiều khu vực tầng 1 và tầng 2, vốn là vị trí thuận lợi nhất cho kinh doanh, hàng loạt ki-ốt đóng cửa, phủ bụi, cửa cuốn kéo kín và được tận dụng làm nơi chứa hàng. Một chủ gian hàng chia sẻ, trước kia phải tranh nhau vị trí đẹp, còn bây giờ có giảm giá cũng chưa chắc có người thuê.

Giá thuê và sang nhượng ki-ốt vì thế giảm mạnh. Nếu trước đây một ki-ốt tầng 1 có giá thuê tầm 17 triệu đồng/tháng thì nay chỉ còn khoảng một nửa. Nhiều chủ gian hàng tiếp tục hạ giá, thậm chí miễn phí thuê trong thời gian dài nhưng vẫn khó tìm khách.

Không chỉ khu vực kinh doanh chính, tầng 3 và tầng 4 từng được cải tạo để làm siêu thị cũng hoạt động cầm chừng. Hiện chỉ còn lác đác vài biển hiệu chưa tháo xuống, một phần diện tích được tận dụng cho lớp học võ hoặc các hoạt động nhỏ lẻ.

Tình trạng trầm lắng kéo dài khiến nhiều tiểu thương phải rời chợ sau nhiều năm gắn bó. Chị Hương Thái (36 tuổi, quê tỉnh Bắc Ninh) cho biết: Nhiều người đã về quê hoặc chuyển sang làm công nhân tại các khu công nghiệp vì thu nhập ổn định hơn, không phải gánh chi phí thuê mặt bằng, điện nước và các khoản phí phát sinh. Một số người cố gắng chuyển sang livestream bán hàng nhưng gặp khó do hạn chế về công nghệ.

Sự suy giảm hoạt động giao thương tại chợ Thái phản ánh rõ thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Thương mại điện tử phát triển nhanh, ngày càng trở thành kênh mua sắm phổ biến nhờ tiện lợi, đa dạng sản phẩm và giá cả cạnh tranh.

Người tiêu dùng chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là có thể lựa chọn, thanh toán và nhận hàng tại nhà. Theo ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), thương mại điện tử không còn chỉ là một kênh phân phối bổ sung mà đang dần trở thành kênh chủ đạo, với dự báo trong vài năm tới, cứ hai hàng hóa bán ra sẽ có một sản phẩm được giao dịch qua nền tảng số.

Trước xu hướng đó, chợ truyền thống vừa chịu sức ép cạnh tranh trực tiếp, vừa đứng trước yêu cầu phải đổi mới. Nhiều địa phương đã triển khai chương trình số hóa chợ truyền thống, hỗ trợ tiểu thương sử dụng mã QR, tham gia sàn thương mại điện tử, xây dựng gian hàng trực tuyến và tiếp cận phương thức bán hàng hiện đại.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng chợ truyền thống vẫn có cơ hội phát triển nếu được tổ chức lại hợp lý. Điều quan trọng là nâng cấp hạ tầng, bảo đảm vệ sinh môi trường, minh bạch nguồn gốc hàng hóa, niêm yết giá rõ ràng, đồng thời đào tạo tiểu thương theo hướng văn minh, chuyên nghiệp. Những khu chợ hoạt động kém hiệu quả kéo dài cần được nghiên cứu phương án chuyển đổi công năng phù hợp.

Thực tế tại chợ Thái, nhiều tiểu thương đã bắt đầu thích nghi bằng cách kết hợp bán trực tiếp với bán online. Ngoài phục vụ khách quen và mối buôn, không ít người chủ động đăng bài trên mạng xã hội, livestream để tìm khách mới.

Dù vậy, quá trình chuyển đổi không dễ dàng, nhất là với tiểu thương lớn tuổi vốn quen cách bán hàng truyền thống. Nhiều người phải nhờ con cháu hỗ trợ sử dụng điện thoại, phần mềm bán hàng hoặc xử lý đơn trực tuyến.

Câu chuyện của chợ Thái cho thấy sự dịch chuyển tất yếu của thị trường bán lẻ. Những mô hình kinh doanh cũ nếu chậm thay đổi sẽ ngày càng khó cạnh tranh. Ngược lại, nếu biết thích ứng với xu thế tiêu dùng mới, chợ truyền thống vẫn có thể tìm được chỗ đứng phù hợp trong nhịp sống hiện đại.