'Chiến binh xanh - Chặn lũ cứu làng' ở Bản Tèn

Linh Giang 08:26, 23/07/2026

Tại Điểm trường Bản Tèn, xã Văn Lăng (Thái Nguyên), những kiến thức về thiên tai và bảo vệ môi trường được truyền tải đến học sinh vùng cao bằng hình thức trực quan, sinh động thông qua workshop STEM "Chiến binh xanh - Chặn lũ cứu làng". Chương trình do Nhóm tình nguyện viên trẻ đến từ nhiều tỉnh, thành phố tổ chức, giúp các em hiểu rõ hơn vai trò của rừng trong bảo vệ cuộc sống, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng phó với thiên tai.

Mô hình bản làng với nhiều cây xanh được trồng giúp phòng chống lũ quét.
Mô hình bản làng với nhiều cây xanh được trồng giúp phòng chống lũ quét.

Bản Tèn nằm giữa địa hình đồi núi, nhiều khe suối, với khu dân cư phân bố dưới chân đồi nên thường đối mặt nguy cơ lũ quét, sạt lở đất trong mùa mưa. Vì vậy, việc trang bị kiến thức về bảo vệ môi trường, giữ rừng và phòng, chống thiên tai cho học sinh địa phương có ý nghĩa thiết thực.

Thay vì truyền đạt bằng lý thuyết, workshop đưa học sinh vào tình huống mô phỏng thực tế. Các em được chia nhóm, cùng xây dựng mô hình một bản làng thu nhỏ dưới chân đồi bằng giấy, bìa cứng, đất nặn và que gỗ. Trên mô hình, những ngôi nhà, con đường, khu sinh hoạt và sản xuất quen thuộc được tái hiện sinh động.

Sau khi hoàn thiện mô hình, các tình nguyện viên sử dụng những viên bi để mô phỏng dòng nước lũ và đất đá từ trên đồi đổ xuống. Chỉ trong thời gian ngắn, dòng chảy đã cuốn theo đất đá, gây ảnh hưởng đến các công trình phía dưới.

Qua mô hình trực quan, học sinh dễ dàng hình dung sức tàn phá của lũ quét và sạt lở đất - những loại hình thiên tai thường xảy ra ở khu vực miền núi.

Từ kết quả thí nghiệm, các em cùng phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp bảo vệ bản làng. Dưới sự hướng dẫn của các tình nguyện viên, học sinh thiết kế các phương án như trồng thêm cây xanh trên sườn đồi, tạo hàng cây giữ đất, xây đê nhỏ và các công trình giảm dòng chảy.

Trong quá trình thực hiện, các nhóm liên tục trao đổi, thử nghiệm và điều chỉnh mô hình để tìm giải pháp phù hợp. Hoạt động không chỉ giúp học sinh hiểu rõ vai trò của rừng trong giữ đất, chống xói mòn, hạn chế tác động của thiên tai mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề.

Chị Đặng Thị Ngọc Lan, CEO Tổ chức VEO Việt Nam: Chương trình được xây dựng nhằm giúp trẻ em vùng cao tiếp cận kiến thức về thiên tai thông qua trải nghiệm thực tế. Khi trực tiếp quan sát và thực hành, các em sẽ dễ dàng hiểu hơn mối liên hệ giữa bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường với việc giảm thiểu tác động của thiên tai.

Sau khi hoàn thiện các giải pháp, thí nghiệm được thực hiện lần thứ hai. Những viên bi tiếp tục được thả từ trên đồi xuống, nhưng lần này hệ thống cây xanh và các công trình bảo vệ đã làm chậm dòng chảy, giữ lại đất đá trên sườn đồi, giảm đáng kể tác động đến khu dân cư phía dưới. Kết quả trực quan giúp học sinh nhận thấy rõ hiệu quả của việc bảo vệ rừng và chủ động phòng, chống thiên tai.

Em Đặng Minh Đức, học sinh Trường THPT Chuyên Lam Sơn (Thanh Hóa), tình nguyện viên tham gia chương trình, cho biết: Hoạt động STEM là cách truyền tải thông điệp bảo vệ môi trường hiệu quả. Qua chương trình, Nhóm mong muốn lan tỏa tinh thần chung tay trồng cây, giữ rừng và nâng cao ý thức phòng, chống thiên tai trong cộng đồng.

Còn em Ngô Thị Minh Mẫn, học sinh Điểm trường Bản Tèn, chia sẻ: Hoạt động giúp em hiểu rõ hơn nguyên nhân gây lũ quét và những việc có thể làm để giảm thiểu ảnh hưởng của thiên tai. Em mong muốn cùng gia đình trồng thêm nhiều cây xanh để bảo vệ môi trường xung quanh.

Từ những mô hình nhỏ trong lớp học, học sinh Điểm trường Bản Tèn không chỉ hiểu hơn về cách phòng, chống thiên tai mà còn hình thành ý thức bảo vệ thiên nhiên, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn và bền vững.