Nhà ở xã hội: Cơ hội an cư và những nút thắt cần tháo gỡ (kỳ 4) - Hoàn thiện cơ chế để chính sách đi vào cuộc sống

Muốn chính sách nhà ở xã hội (NOXH) thực sự đi vào cuộc sống cần tiếp tục phát triển các dự án, hoàn thiện cơ chế và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện. Tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục, nguồn vốn, giải phóng mặt bằng; tăng cường công khai, minh bạch trong xét duyệt và siết chặt công tác quản lý sẽ là những yếu tố quyết định để chính sách đến đúng đối tượng, phát huy ý nghĩa an sinh, tạo động lực phát triển bền vững và giúp ngày càng nhiều người lao động hiện thực hóa giấc mơ an cư.

Gỡ những “nút thắt” trong quá trình triển khai

Sau khi hàng loạt dự án NOXH được khởi công trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, yêu cầu đặt ra hiện nay là bảo đảm các công trình hoàn thành đúng tiến độ, nguồn vốn ưu đãi đến đúng đối tượng và chính sách an sinh không bị ách tắc trong quá trình triển khai.

Thực tế 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy vẫn còn những khó khăn về giải phóng mặt bằng, biến động giá vật liệu xây dựng, tiếp cận tín dụng và nguy cơ lợi dụng chính sách. Vì vậy, để người lao động và người thu nhập thấp sớm tiếp cận được NOXH, cần có sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền cùng sự chủ động của các chủ đầu tư.

Trước những khó khăn còn tồn tại, UBND tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp với các ngành, địa phương bám sát tiến độ từng dự án, thực hiện phương châm “vướng ở đâu, gỡ ở đó”.

Cùng với đó, các cơ quan chức năng tiếp tục tăng cường phối hợp liên thông nhằm rút ngắn thời gian thẩm định, quy hoạch, giao đất và cấp phép xây dựng; đồng thời giao chính quyền cấp xã, phường trực tiếp đối thoại, giải quyết dứt điểm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tạo mặt bằng sạch để các dự án triển khai đúng tiến độ.

Là địa phương có dự án NOXH đang triển khai, phường Phan Đình Phùng đang tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện thuận lợi cho chủ đầu tư triển khai dự án. Ông Đặng Quang Ngọc, Phó Chủ tịch UBND phường, cho biết: Chúng tôi xác định các dự án NOXH không đơn thuần là những công trình xây dựng mà là nền tảng an cư cho người thu nhập thấp, cán bộ, công chức và lực lượng vũ trang trên địa bàn. Vì vậy, địa phương đang tập trung thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư tháo gỡ từng vướng mắc để các dự án sớm hoàn thành hạ tầng, đưa vào sử dụng.

Sự minh bạch trong quy trình xét duyệt cũng là “lá chắn” bảo vệ người dân trước tình trạng một số đối tượng giả danh đơn vị phân phối, quảng bá “suất ngoại giao”, “bao đỗ hồ sơ” nhằm chiếm đoạt tiền đặt cọc của người có nhu cầu mua NOXH.

Là người vừa hoàn thành thủ tục đăng ký mua NOXH, anh Nguyễn Văn Khang, ở phường Sông Công, chia sẻ: Thời điểm tìm hiểu dự án, tôi nhận được nhiều lời mời chào trên mạng xã hội với cam kết sẽ “chắc suất” nếu chi thêm tiền môi giới.

Tuy nhiên, khi trực tiếp đến làm việc tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ của chủ đầu tư, tôi thấy toàn bộ quy trình từ xác nhận đối tượng, điều kiện thu nhập đến chấm điểm hồ sơ đều được niêm yết công khai. Người dân chỉ cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ theo quy định thì hồ sơ sẽ được xem xét. Vì vậy, mọi người không nên tin vào các đối tượng “cò mồi” để tránh mất tiền oan.

Minh bạch để chính sách đến đúng đối tượng

Bên cạnh việc tháo gỡ những khó khăn trong triển khai dự án, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng công khai, minh bạch và hiện đại. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm NOXH đến đúng đối tượng thụ hưởng, đồng thời ngăn ngừa tình trạng lợi dụng chính sách.

Là công nhân đang làm việc tại một doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn phường Phan Đình Phùng, chị Hà Thị Minh Nguyệt cho biết: Gia đình tôi hiện sinh sống tại phường Sông Công. Vừa qua, tôi đã nộp hồ sơ và đủ điều kiện mua căn hộ tại Dự án NOXH FAMIA Sông Công, phường Bách Quang. Qua quá trình thực hiện thủ tục, tôi nhận thấy các cơ quan chức năng cần tiếp tục công khai đầy đủ quy trình tiếp nhận, xét duyệt hồ sơ; thường xuyên cập nhật danh sách người đủ điều kiện trên cổng thông tin điện tử; đồng thời khuyến cáo người dân chỉ nộp hồ sơ tại văn phòng dự án hoặc cơ quan được giao tiếp nhận theo quy định. Khi toàn bộ quá trình được thực hiện công khai, minh bạch và dễ giám sát, NOXH mới thực sự đến đúng đối tượng và phát huy trọn vẹn ý nghĩa của chính sách an sinh.

Một nội dung quan trọng khác là tăng cường hậu kiểm sau khi dự án đi vào sử dụng. Thực tế cho thấy, tại một số nơi, việc kiểm tra tình hình sử dụng NOXH chưa được duy trì thường xuyên, khiến việc phát hiện các trường hợp chuyển nhượng, cho thuê hoặc sử dụng sai mục đích còn chậm.

Vì vậy, cần tăng cường thanh tra định kỳ, đồng thời phát huy vai trò phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, chủ đầu tư và ban quản lý các khu nhà ở trong công tác giám sát. Chỉ khi toàn bộ quá trình từ xét duyệt đến sử dụng căn hộ đều được quản lý chặt chẽ thì chính sách mới thực sự phát huy hiệu quả.

Là người đã trực tiếp trải qua quá trình đăng ký mua NOXH, anh Nguyễn Văn Khang, ở phường Sông Công, cho rằng: Cùng với việc mở rộng nguồn cung, điều quan trọng là phải tăng cường minh bạch trong mọi khâu, từ tiếp nhận hồ sơ, xét duyệt đến quản lý sau bàn giao. Điều đó vừa bảo vệ quyền lợi của người dân, vừa góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Trao đổi về định hướng phát triển NOXH trên địa bàn tỉnh, ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng Thái Nguyên, nhấn mạnh: Mục tiêu cuối cùng của chương trình phát triển NOXH không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu về số lượng căn hộ mà quan trọng hơn là giúp người thu nhập thấp yên tâm lập nghiệp, gắn bó lâu dài với Thái Nguyên. Vì vậy, Sở Xây dựng sẽ tiếp tục bám sát tiến độ từng dự án, phối hợp với các ngành liên quan tháo gỡ khó khăn về thủ tục, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và công khai đầy đủ các điều kiện, quy trình mua nhà để người dân dễ tiếp cận, dễ giám sát và hạn chế tối đa các hành vi lợi dụng chính sách.

Phát triển NOXH chưa bao giờ là bài toán dễ, bởi đây không chỉ là câu chuyện xây dựng thêm những khu nhà mới mà còn là nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, giữ chân lực lượng lao động và tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Khi những vướng mắc về quỹ đất, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn và thủ tục hành chính tiếp tục được tháo gỡ; quy trình xét duyệt được thực hiện công khai, minh bạch; công tác quản lý và hậu kiểm được tăng cường, NOXH sẽ thực sự trở thành điểm tựa an cư cho người lao động và người thu nhập thấp.

Đó cũng là cơ sở để Thái Nguyên hiện thực hóa mục tiêu phát triển đô thị gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, xây dựng môi trường sống ổn định, văn minh và nhân văn, nơi mỗi người lao động đều có cơ hội an cư để yên tâm lập nghiệp.

(Còn nữa)