Mỗi người một cách đánh giá, một góc nhìn, nhưng những nhân chứng lịch sử tham dự hội nghị tọa đàm đề nghị khen thưởng Đại đội 915 TNXP hy sinh trong khi làm nhiệm vụ phục vụ chiến đấu tại ga Lưu Xá đêm 24-12-1972 đã gặp nhau ở tiếng nói chung: Đề nghị công nhận Đại đội 915 là một tập thể Anh hùng.
Đó là những con người quả cảm
Đồng chí Doanh Hằng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Thái
Đội 91 TNXP Bắc Thái được thành lập tháng 12-1965 gồm những người trẻ tuổi, giàu lý tưởng và hăng hái cống hiến. Ngay sau ngày thành lập, tôi đã trực tiếp giao cho TNXP nhiều nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên nhiều tuyến đường, xây dựng trận địa tên lửa... Vào thời điểm 6 tháng cuối năm 1972, từ Tu Đồn, Bình Gia (Lạng Sơn) đến ga Lưu Xá, Quan Triều đã trở thành "Cảng nổi" của miền Bắc tiếp nhận, vận chuyển hàng viện trở của các nước bạn tiếp tế cho Mặt trận đánh đế quốc Mỹ. Tình hình khi ấy hết sức khẩn cấp, ác liệt. Riêng ga Lưu Xá mỗi ngày tiếp nhận, giải tỏa hàng ngàn tấn lương thực. Tại cuộc họp do Phó Thủ tướng Đỗ Mười tổ chức tại Na Sầm (Lạng Sơn), các đồng chí lãnh đạo đều rất lo lắng cho nhiệm vụ giải tỏa hàng quân sự, cung cấp vào chiến trường đánh Mỹ. Nếu không có những con người quả cảm, sẵn sàng hy sinh như 60 TNXP Đại đội 915, chúng ta đã không thể hoàn thành nhiệm vụ. Họ xứng đáng được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT Nhân dân. Việc cần làm này chúng ta đã làm quá muộn.
Họ đã tuân thủ mệnh lệnh chiến trường
Ông Vi Văn Trò, nguyên Phó ty lương thực Bắc Thái
Trong những ngày cuối năm 1972, khi giặc Mỹ ném bom hủy diệt Thái Nguyên, chúng tôi gọi ga Lưu Xá là "cửa tử". Nghĩa là, những người đến đó nhận nhiệm vụ là những người sẵn sàng chấp nhận cái chết. 8 anh em làm thủ kho Ga Lưu Xá ngày ấy đều là thương binh, bộ đội xuất ngũ. Họ đã quen với lửa đạn, tinh thần rất vững vàng và sẵn sàng chấp nhận hy sinh gian khổ. 60 đội viên TNXP Đại đội 915 đều là những người rất trẻ tuổi. Vật lộn với những bao gạo, bao ngô nặng 100kg không phải dễ dàng. Hơn nữa, bom đạn giặc Mỹ cũng có thể đánh phá bất cứ lúc nào. Tôi chỉ có thể nói rằng họ đã sống và chiến đấu với khí phách của những người Anh hùng. Nếu có ai đó nói rằng, họ phải nhất nhất tuân thủ mệnh lệnh rút quân từ 5 giờ chiều, thì người đó không hiểu thế nào là mệnh lệnh chiến trường. Tôi đề nghị khen thưởng Đại đội 915 là đơn vị Anh hùng LLVT Nhân dân.
Đại đội 915 xứng đáng tiêu biểu cho Đội 91 TNXP
Ông Nghiêm Xuân Đạo, nguyên Đội trưởng Đội 91 TNXP
Trong hơn 10 năm làm nhiệm vụ, từ tháng 12-1965 đến đầu năm 1975, Đội TNXP 91 đã nhận nhiều nhiệm vụ gian khổ, hy sinh. 80 cán bộ, đội viên đã hy sinh khi làm nhiệm vụ, được công nhận là liệt sĩ. Trong đó, 60 cán bộ, đội viên TNXP Đại đội 915 hy sinh đêm 24-5-1972 thật sự là sự kiện đau thương, là mất mát quá to lớn đối với chúng tôi. Chúng tôi đã lo chu đáo hậu sự cho các đồng đội củ mình, nhưng việc khen thưởng tập thể lại chưa một lần đề cập đến vì những lý do mang tính lịch sử. Khi giải thể Đội 91 cũng đã không tiến hành tổng kết. Với trách nhiệm với các anh em đã chết, và cả những người còn sống, tôi đề nghị xét tặng danh hiệu Anh hùng LLVT Nhân dân cho Đại đội 915, đồng thời có hình thức khen thưởng xứng đáng toàn Đội 91. Đây sẽ là một bài học giáo dục lịch sử sâu sắc dành cho giới trẻ ngày nay.
Cái lớn lao nhất là những người trẻ tuổi đã không chùn bước
Ông Nguyễn Trân, nguyên giáo viên Đội TNXP 91
Theo tôi, điều đáng nhớ, đáng học tập và lớn lao nhất của Đại đội TNXP 915 là tinh thần xả thân vì nhiệm vụ, không chùn bước trước hy sinh gian khổ. Nếu chúng ta biết rằng, chỉ 3 ngày trước khi nhận nhiệm vụ giải tỏa hàng quân sự tại ga Lưu Xá, chính Đại đội 915 đã bị trúng bom Mỹ khi làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông tại Hợp Tiến (Đồng Hỷ). Đồng chí Trịnh Thị Cát đã hy sinh, 2 đồng chí bị thương. Trước cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, nhưng các chàng trai, cô gái ở lứa tuổi 18 đôi mươi vẫn giữ vững tinh thần, sẵn sàng nhận những nhiệm vụ nguy hiểm nhất. Sự hy sinh của họ quá lớn lao. Trước khi đi làm nhiệm vụ, Đội phó Nguyễn Thế Cường đã trao cho tôi các vật dụng cá nhân và dặn rằng, nếu anh không trở lại thì nhờ tôi mang về cho vợ anh và nhắn nhủ chị nuôi các con khôn lớn. Anh Cường và các đội viên Đại đội 915 đã nhận nhiệm vụ gian khổ, đối mặt với cái chết bình thản như thế.
Đó là nhiệm vụ của những người còn sống
Ông Lưu Bá Phương, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 911
Khẩu hiệu hành động của toàn Đội TNXP 91 Bắc Thái chúng tôi khi ấy là "sống bám cầu đường, chết kiên cường bất khuất". Lẽ ra chính Đại đội 911 của chúng tôi nhận nhiệm vụ giải tỏa hàng quân sự tại ga Lưu Xá hôm 24-12-1972. Nhưng rồi chúng tôi lại nhận nhiệm vụ bảo đảm giao thông tại cầu ngầm Đa Phúc, cũng là một trọng điểm bắn phá ác liệt của B52 giặc Mỹ. Nếu nhận nhiệm vụ tại ga Lưu Xá, chúng tôi cũng sẽ làm như các anh Triệu Quốc Việt, anh Nguyễn Thế Cường và các anh em Đại đội 915. Việc phong tặng danh hiệu Anh hùng cho Đại đội 915 là điều TNXP chúng tôi chờ đợi từ rất lâu. Đó là nhiệm vụ của những người còn sống.
