Những điều cần biết về chăm sóc bà mẹ trong khi sinh và thời kỳ hậu sản

Làm mẹ an toàn là những biện pháp được áp dụng để đảm bảo sự an toàn cho cả người mẹ và thai nhi (cũng như trẻ sơ sinh). Chìa khoá của làm mẹ an toàn là kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc người mẹ trước, trong và sau khi sinh; phát hiện, xử trí kịp thời những trường hợp bất thường của thai nghén và những hiện tượng xảy ra trong chuyển dạ mục đích làm giảm 5 tai biến sản khoa.

Trong khi theo dõi và chăm sóc người phụ nữ chuyển dạ đẻ, cán bộ y tế phải khai thác các yếu tố về người mẹ, sự phát triển của thai, tình trạng hiện tại của thai nhi và phần phụ; diễn biến của chuyển dạ để tiên lượng cuộc đẻ để có những thái độ xử trí thích hợp. Đặc biệt là phải quan tâm đến những cuộc chuyển dạ mà người mẹ bị các bệnh nội khoa mãn hay cấp tính hoặc sản phụ có sẹo mổ ở tử cung. Theo dõi cuộc chuyển dạ tích cực là ghi chép quá trình diễn biến của cuộc chuyển dạ trên biểu đồ chuyển dạ để phát hiện và theo dõi, xử trí cuộc chuyển dạ bị đình trệ, thai suy, sử dụng các thuốc tăng co hoặc giảm co, giảm đau, gây tê, gây mê trong chuyển dạ.

Tư vấn trong khi chuyển dạ là việc làm rất cần thiết cho bà mẹ, trong thực tế, tư vấn cho người phụ nữ trong lúc chuyển dạ rất khó khăn bởi lúc này có rất nhiều yếu tố chi phối người phụ nữ, cho nên phải lựa chọn những vấn đề cần thiết nhất liên quan đến cuộc chuyển dạ, có tác động trực tiếp đến bản thân họ và đứa bé sắp ra đời, vì vậy phải giải thích cho người phụ nữ và gia đình biết tình trạng của cuộc chuyển dạ và những điều có thể xảy ra, nếu có thì hướng xử trí sẽ như thế nào để họ an tâm. Cán bộ y tế cần phải thực hiện tư vấn ngay cả trước khi sinh và ngay sau khi sinh để người sản phụ và gia đình thực hiện. Trong một số trường hợp đặc biệt ví dụ như khi có những tai biến sản khoa xảy ra, trẻ sơ sinh chết hoặc bị dị dạng hoặc là khi sản phụ bị sốc về tâm lý hoặc bị chấn thương về tinh thần có liên quan đến cuộc chuyển dạ thì phải có những tư vấn đặc biệt.

Thời kỳ hậu sản được tính từ sau khi cuộc đẻ được hoàn tất cho đến 42 ngày sau khi đẻ. Nếu như cuộc chuyển dạ ra suôn sẻ thì nguy cơ tử vong cho mẹ sẽ xảy ra vào giai đoạn ngay sau đẻ vì chảy máu do tổn thương đường sinh dục hoặc đờ tử cung, đây là những nguyên nhân dẫn đến tử vong chỉ trong 1 đến 2 giờ nếu như không được phát hiện và điều trị kịp thời. Chăm sóc trong thời kỳ hậu sản là phải theo dõi chặt chẽ bà mẹ và trẻ sơ sinh ngay sau khi sinh để phát hiện chảy máu ở bà mẹ hoặc trẻ sơ sinh bị lạnh hay ngạt lại. Chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh ngày đầu sau khi sinh bao gồm hai giờ đầu, từ giờ thứ 3 cho đến hết ngày thứ nhất. Chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh tuần đầu sau đẻ là để phát hiện những bất thường và xử trí còn chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh trong 6 tuần sau đẻ là để phát hiện và xử trí những trường hợp sốt sau đẻ, hướng dẫn các bà mẹ biết cách chăm sóc trẻ sơ sinh khoẻ mạnh, sơ sinh non tháng, nhẹ cân và chăm sóc sơ sinh bị dị tật. Cần tư vấn sau khi sinh cho người mẹ lợi ích và cách thức nuôi con bằng sữa mẹ, chăm sóc trẻ sơ sinh sau đẻ, những vấn đề sinh lý bình thường trong thời kỳ hậu sản, chế độ dinh dưỡng hợp lý để đảm bảo sự hồi phụ của người mẹ cũng như sự phát triển của trẻ sơ sinh; vệ sinh trong thời kỳ hậu sản, vấn đề áp dụng các biện pháp tránh thai ngay sau khi sinh.