Nỗi niềm của người dân Khe Rạc

Những năm gần đây đời sống của người Dao ở xóm Khe Rạc, xã Vũ Chấn (Võ Nhai) đã có nhiều cải thiện, số hộ nghèo trong xóm giảm từ 45 hộ năm 2005, xuống còn 22 hộ năm 2009. Tuy nhiên, không có điện, đường sá đi lại khó khăn đang là hai nguyên nhân chính cản trở sự phát triển của vùng quê này.

Xóm Khe Rạc có 100% số hộ là người dân tộc Dao. Con đường từ trung tâm xã vào đến xóm chỉ gần 3km mà chúng tôi đi mất gần 30 phút, đường nhấp nhô toàn đá cuội, đá hộc, nhiều đoạn phải xuống xe lội qua suối. Anh Nguyễn Hồng Thụ, Chủ tịch UBND xã Vũ Chấn cho biết: “Con đường giờ dễ di hơn nhiều rồi, chứ trước đây không có đường đi, bà con toàn đi men theo các triền núi để ra xã”. Đến nay, xóm Khe Rạc vẫn chưa có điện, cả xóm chỉ có 2 chiếc ti vi đen trắng và 4 chiếc đài chạy bằng pin.

Tiếp chúng tôi trong căn nhà sàn mới dựng còn thơm mùi gỗ ông Triệu Hữu Hưng, Trưởng xóm Khe Rạc cho biết: Xóm có 59 hộ, 280 khẩu, đời sống của bà con chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Do địa hình cao, lại dốc nên cả xóm chỉ có khoảng 30 ha là cấy lúa còn lại là diện tích đồi bãi và núi cao. Vụ chiêm xuân do thiếu nước nên chỉ cấy được 30% diện tích. Chính vì vậy đời sống của bà con trong xóm gặp rất nhiều khó khăn. Để phát triển sản xuất, năm 2005, bà con xóm Khe Rạc đã cùng nhau đóng góp hàng trăm ngày công tập trung nạo vét, đào đắp gần 3km kênh mương để dẫn nước từ đập Suối Lừa về đồng. Cùng với đó các giống lúa như Khang dân 18, lai 2 dòng, lai 3 dòng cũng được bà con mạnh dạn đưa vào gieo cấy, nhờ vậy mà năng suất lúa đạt 1,5 tạ/sào, tăng 30 kg/sào so với các giống lúa cũ. Đối với những chân ruộng thiếu nước cấy bà con chuyển sang trồng các loại cây màu khác như sắn, ngô... Đặc biệt là việc đưa cây ngô lai 888, 999 vào trồng đã giúp tăng năng suất lên 1,4 tạ/sào tăng gấp đôi so với trước đây.

Chị Triệu Thị Phong, xóm Khe Rạc cho biết: “Nhà tôi có 7 sào ruộng nhưng vụ xuân này chỉ cấy đựơc 3 sào, còn 4 sào không có đủ nước nên tôi chuyển sang trồng ngô lai 888, cây ngô này chịu hạn tốt lại cho năng suất cao”. Các máy móc phục vụ cho sản xuất nông nghiệp như máy cày cũng được bà con đưa vào áp dụng, hiện nay cả xóm có 2 chiếc máy cày. Tận dụng lợi thế đồi rừng, nên phong trào trồng rừng tại xóm cũng phát triển rất mạnh, hiện nay xóm có tới 50 ha rừng trồng chủ yếu theo chương trình Dự án 661. Điển hình như gia đình anh Triệu Tiến Thọ có đến gần 5 ha rừng, năm 2009, gia đình anh đã bắt đầu có thu nhập từ rừng được trên 10 triệu đồng.

Bên cạnh việc phát triển trồng trọt, chăn nuôi gia súc, gia cầm ở Khe Rạc cũng có nhiều đổi mới, bà con không chăn thả rông như trước nữa mà đã biết chăn nhốt và làm chuồng lợn, chuồng bò riêng không nhốt chung ở dưới chân nhà sàn nữa. Hiện nay, trong xóm mỗi hộ cũng đã có từ 1-2 con lợn, tuy chưa có chăn nuôi hàng hoá nhưng cũng đã đảm bảo được nhu cầu của người dân trong xóm. Do không có điện nên các hộ trong xóm đã tự đắp nước rồi mua máy phát điện lợi dụng sức nước để thắp sáng. Cả xóm hiện nay có đến 60% số hộ có máy phát điện theo dạng này. Tuy nhiên, do máy phát công suất nhỏ phụ thuộc vào sức nước nên thường chỉ đủ để thắp sáng. Vì vậy, hai chiếc ti vi đen trắng của xóm chỉ thỉnh thoảng mới xem được. Bà Triệu Thị Bé cho biết: “Hôm nào mà xem được ti vi là cả xóm rủ nhau đi xem, vui lắm!”. Đó là sự sáng tạo khắc phục khó khăn rất đáng trân trọng của người dân Khe Rạc. Nhưng một điều đáng chân trọng nữa là mặc dù đời sống còn nghèo, thiếu thông tin nhưng người Dao ở đây đã ý thức được việc gìn giữ và bảo tồn các nét văn hoá đặc sắc của dân tộc mình. Tận mắt được chứng kiến những người già trong xóm miệt mài ngồi dạy từng đường thêu mũi chỉ, từng câu hát ví cho lớp trẻ, tôi hiểu rằng sự tinh tuý, sâu sắc của người Dao không chỉ được thể hiện qua lời nói mà bằng chính những việc làm cụ thể.

Mong mỏi lớn nhất của người dân nơi đây là trong một ngày gần nhất sẽ được hưởng ánh sáng từ lưới điện Quốc gia để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Thiết nghĩ, đây cũng là nhu cầu chính đáng vì có điện những chân ruộng sẽ không lo bị thiếu nước do đã có máy bơm hỗ trợ, có điện các phương tiện nghe nhìn sẽ đưa nhiều thông tin hữu ích đến với bà con…và những con đường sẽ đưa các sản phẩm của bà con làm ra trao đổi với các địa phương khác, chắc hẳn khi ấy đời sống của người dân nơi đây sẽ đổi khác nhiều.