Khắc tên vào núi về soi bóng mình

     Trên mỗi đỉnh núi được đánh dấu bằng chóp khắc tên và độ cao. Đến đây rồi thì dang tay kiêu hãnh đón gió, chỉ tay vào mốc độ cao mình vừa chinh phục. Đến đây rồi thì ngồi nâng niu cưng nựng chóp biểu tượng bằng inox sáng choang dưới nắng, lồng lộng trời xanh hoặc cũng có khi ẩm ướt mây ngàn, sương bay chấp chới. Và gió. Đỉnh núi nào chẳng bạt gió. Chẳng cần Quốc khánh, ở đây luôn xuất hiện màu cờ. Nhìn cờ để thấy gió. Những lá cờ phần phật rung chói chang như ánh lửa.

Minh họa: Thanh Hạnh

     Tình cờ, nhiều độ cao ấy lại nằm thập thò ở đường biên. Lộ trình leo thế nào cũng đi qua vài mốc giới. Thành ra việc leo núi không hẳn chỉ để chinh phục độ cao mà còn vì những điều sâu thẳm khác. Đỉnh Pha Luông giữa biên giới Việt - Lào, từng đi vào thơ Quang Dũng. Đứng trên mái nhà ấy ngắm mây lững lờ bay trên những bản Lào mơ màng ngái ngủ. Đỉnh Pha Luông lừng lững trồi lên như một khối cao ốc, được gọi là mái nhà Mộc Châu. Lên mái nhà này qua hai cột mốc 64 và 65. Trạm Biên phòng Pha Luông ở dưới chân thuộc Đồn Biên phòng Chiềng Sơn. Sau cơn mưa mây phủ trắng ngực núi. Và hơi nước đùn lên từ thung lũng như những đụn khói. Khói lên cao tỏa vào núi thành sương. Trên đỉnh Pha Luông rất nhiều bách hợp nở vàng. Một khóm cứ thập thõm trong sương ngúc ngắc cạnh nòng súng AK. Nó nằm trên vai người lính như A Kay ngủ trên lưng mẹ. “Em mang về trồng trước nhà cho đẹp”, người lính nói. Nhà ở đây là Trạm kiểm soát Pha Luông dưới chân. 
     Một buổi tuần tra bao nhiêu bước chân? Cậu chiến sĩ biên phòng người Thái. Người Thái không tính cung đường bằng quăng dao, cũng không đếm bước. Đầu buổi mái nhà Pha Luông ở bên này, giữa buổi mái nhà ở bên kia. Đi nửa buổi nhìn lên vẫn Pha Luông vời vợi. Ngồi vài phút cho giãn gân giãn cốt, khói thuốc nhả bay nhanh chóng náu vào sương ngụy trang mất dạng. Nhìn lên vai lấm tấm gầu rơi chợt nhớ hai câu thơ Áo lên màu tuyết trắng/Tóc bồng bềnh sương bay/Lời yêu không dám ngỏ/Sợ lẫn vào gió mây. Bài thơ ấy của Trần Đăng Khoa, tên là Đỉnh núi. Neo lại vẻ đẹp ấy chỉ có thơ ca cùng những trải nghiệm tài tình, thắp sáng những khoảnh khắc bằng cảm thấu và tài năng. Bên đỉnh núi nào cũng có những người lính ngự bên trời. Bên trời ấy là trần gian, và dưới trần gian kia lại là trời bởi xa thăm thẳm. Cuộc sống đôi khi có những hoán đổi như thế. Bởi thế thời gian ở “trần gian” mới dài miên viễn. Để rồi chỉ một ngày Trần Đăng Khoa lên với lính thôi đã gói cả thanh xuân vào chữ. Những mùa đi thăm thẳm/ Trong mung lung chiều tà/ Biết bao chàng lính trẻ/ Cứ lặng thinh mà già. Lên núi trẻ trai xuống núi đã gần lên lão. Biên ải cứ thế mà luân phiên đổi gác, lớp lang thế hệ đứng ở đây mà chia núi canh trời.
     Dọc biên giới nhiều núi lắm, núi chẳng phân chia địa lý, cứ thế hồn nhiên mà đứng. Cho nên bên mình gọi Ky Quan San bên họ là Bạch Mộc Lương Tử. Bên này gọi Khang Su Văn, bên kia là Phàn Liên San. Và mây thì cứ tự do vượt biên lồng lộng. Toàn là nơi núi thẳm non cùng. Thế mà mặt người luôn hiển hiện. Là quân hay là dân? Vì đâu mà tìm đến chốn này? Nếu chỉ là du ngoạn thì e không phải. Mười vách núi dựng đứng đến lính biên phòng dạn dày sương gió còn ủn mông nhau mà lên, tầm mắt người sau gặp gót chân người trước thì bạch diện thư sinh tuổi gì mà tính. Ấy thế mà người ta vẫn hiện diện ở đây. Cột mốc ấy mang con số 79. Đỉnh của mọi cột mốc. Mốc 79 cao 2881,89 mét, nằm gần đỉnh Khang Su Văn cao 3012 mét. Đỉnh này chẳng thấy chóp đâu, vì cứ dựng lên vài bữa lại biến mất bí ẩn. Chóp không đứng cố định trên đỉnh được thì chóp đi theo người. Đoàn nào lên cắp nách mang chóp lên mà chụp. Chóp thì di động nhưng mốc thì cố định ở đấy. Chưa thấy ở đâu mốc lại rào thép gai kín thế. Thành ra lá cờ luồn cán vừa giăng lên đã bắt gió phần phật bên cột mốc thu vào ống kính có hàng thép gai tiền cảnh. Dây thép gai chẳng làm xấu ảnh đi chỉ thêm một lớp nghĩa. Mốc 79 tình cờ với đuôi của số năm khắc nhớ với dải đất này - 1979. Cao nhất để mà nhớ nhất. Để mà ghi lòng tạc dạ. 
     Đỉnh cao nào cái tên cũng đẹp đến mê dụ. Khoang La San cũng thế, nằm nơi góc trời Điện Biên. Khoang La San không cao, không đặc biệt. Nhưng trở nên đặc biệt khi Mốc số 0 nằm ở đấy. Lại là cực Tây. Nhìn sang phải là tường cao thép gai cuốn tròn ngăn cách, nhìn sang trái là núi đồi hoang hoải chảy tràn theo sống núi giới ranh. Chẳng một tiếng gà sao vẫn nghe âm âm một tiếng gáy cả ba nước cùng nghe. Một thanh âm nhưng đứng núi này nghe sẽ khác đứng núi khác, nước này nghe sẽ khác nước khác, để bao năm các nhà ngoại giao vẫn đi tìm “một tiếng nói chung”. Cực Tây thì phải có cờ Tổ quốc. Cột cờ Cực Tây vừa khánh thành mới toanh, lá cờ rộng 54 mét vuông đủ sức gió vồng lên cuồn cuộn như thả đỏ lên trời. 
     Có cực Tây thì còn cực Bắc. Mốc 428 cách Cột cờ Lũng Cú, Đồng Văn 5 cây số. Mốc 428 đứng bên dòng Nho Quế. Mốc lẫn vào đá tai bèo, mốc nhỏ bé chẳng đủ mà soi bóng. Nhưng bóng dưới mặt sông màu đỏ. Nhẹ khua mái chèo sắc đỏ loang ra như một ẩn dụ. Là bóng mộc miên dọc triền sông. Chẳng hiểu sao lần nào qua biên giới/ Mộc miên hoa cũng đỏ rực triền sông rực đỏ vách núi rực đỏ tâm can/ Mộc miên đỏ một trời biên viễn/ Như máu tươi ròng rã ngàn năm… (Nguyễn Linh Khiếu).
     Màu cờ đã lặn vào Nho Quế đằm sâu lịch sử. Bàn chân nào khỏa nước. Sóng nhòe hay mắt người nhòe. Mộc miên nở hoa không không còn quan trọng. Bởi lửa thắp lên rồi. Dưới gốc mộc miên người lính biên phòng cùng ta nâng chén/ người xa nhà rượu ngô như lửa đêm đông. Nguyễn Linh Khiếu qua đây năm nào mà thơ theo về dựng mốc để nốt lặng mãi gieo nơi triền sóng nhỏ. Người trẻ lên biên cương sóng sánh phông bạt, ríu ran nói cười, chu môi sống ảo thì cuối cùng vẫn là nốt lặng. Chiều đã xuống rồi và chân dừng bước. Những hoang hoải ngàn năm thinh lặng. Chạm vào những ranh giới mong manh, mơ hồ giữa hữu hạn và vô cùng, giữa khoảnh khắc và bất tử.
     Đến đây đối diện nước non để khi trở về phía bên kia với những bé mọn tầm thường, mỗi lần đối diện ngọn núi chính mình mà nhắc nhớ. Rằng đã một lần đã chạm vào Tổ quốc từ nơi ấy thì đoạn đành trước mọi sân si. Đã khắc tên vào núi thì hãy nghĩ về núi mà soi lại mình.